Nieuwe beiaardconcerten in Nijkerk: het carillon is van ons allemaal

NIJKERK Al generaties lang klinkt het klokkenspel van de Grote Kerk in Nijkerk over de stad. Ieder jaar kan iedereen genieten van speciale beiaardconcerten op het carillon. Ook dit jaar zijn er van mei tot en met september op dinsdagavonden weer beiaardconcerten te horen, uitgevoerd door beiaardiers uit binnen- en buitenland.

door Marion Zuurveen

Volgens secretaris Ies van den Akker van de Nijkerkse Klokkenspelvereniging kent het carillon een rijke geschiedenis: ,,Dankzij de opbrengsten van de tabaksteelt kreeg de Grote Kerk in 1776 een nieuwe toren van wel zestig meter hoog. Het is een hele speciale toren Het is een heel speciale toren, gebouwd naar het voorbeeld van de Montelbaanstoren in Amsterdam. De Nijkerkse boeren hielpen toen meer bij de realisatie van het carillon. Met hun paarden hesen ze 37 klokken omhoog. Als dank wordt het sindsdien iedere maandag tijdens de toenmalige veemarkt en vrijdag een uur bespeeld door een stadsbeiaardier. Ook al is de veemarkt verdwenen, de traditie is gebleven. Inmiddels is het carillon na diverse uitbreidingen gegroeid tot 51 klokken.”

VERBONDEN MET DE GESCHIEDENIS

De klim naar het carillon, dat zich in de zestig meter hoge toren bevindt, is niet gering. Toch beklimt stadsbeiaardier Boudewijn Zwart elke maandag de trappen. ,,Sinds 2018 bespeel ik samen met Wim Ruitenbeek dit carillon met veel plezier. We zijn ook actief in andere steden, maar op maandag ben ik altijd in Nijkerk en Wim speelt op vrijdag. Het bijzondere aan het spelen van dit carillon is dat je je verbonden voelt met de historie van lang vervlogen tijden. Elke eeuw heeft zijn eigen geluid. Maar wat constant is gebleven is het geluid van het carillon. Zo wordt het heden verbonden met het verleden. En het carillon van Nijkerk behoort tot de mooiste torenmuziekinstrumenten van de wereld.’’

Medio mei zal Boudewijn Zwart de historische speeltrommel opnieuw versteken. Dat gebeurt met pinnen die één voor één in de trommel worden gestoken. Vergelijkbaar met het mechaniek van een speeldoos. Volgens traditie klinkt in Nijkerk op het hele uur een geestelijk lied. Dat hebben de boeren in de 18de eeuw ooit bedongen als ‘vergoeding’ voor het omhoog hijsen van de klokken. De melodie die op het hele uur zal klinken is: ,,Wat God doet dat is welgedaan”. Op de kwartieren en op het halve uur klinken melodieën uit de ontstaanstijd van Nijkerks carillon.

KLOKKENSPELVERENIGING

Al sinds 1928 zet de Nijkerkse Klokkenspelvereniging zich in voor de beiaardcultuur in de stad. Met circa driehonderd leden is het een van de grootste en oudste organisaties op dit gebied in Nederland. De vereniging heeft als doel deze bijzondere traditie te behouden en de belangstelling voor de beiaardcultuur te versterken. Het lidmaatschap kost minimaal 7,50 euro per jaar.

CONCERTEN

In mei klinken de Meideunen. De concertreeks start op 12 mei met de Mechelse beiaard studenten Liam Flood en Jennifer Mory-Loran. Op 19 mei volgen Lauren Jackson en Osin Dolger, eveneens uit Mechelen. Jim Startman van de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort speelt op 26 mei. Op 16 juni verzorgen Boudewijn Zwart en Wim Ruitenbeek samen een concert, gevolgd door Henk Veldman op 30 juni. Op 14 juli is er een bijzonder optreden van gastbeiaardier  Kayla Gunderson uit Chicago, en op 28 juli speelt Wim van den Broek uit België.

In augustus zijn Rien Donkersloot (11 augustus) en het duo Boudewijn Zwart en Annie Gao (25 augustus) te horen. De concertreeks wordt op 8 september afgesloten met een optreden van Boudewijn Zwart, Wim Ruitenbeek en Bert Groothedde op euphonium (een groot blaasinstrument).Van den Akker nodigt iedereen uit om te komen luisteren: ,,Iedereen is welkom om tijdens de dinsdagavonden in de open lucht van de concerten te genieten, bijvoorbeeld . op de luisterplaats aan de Holkerstraat 36. In totaal zijn er twaalf concerten, met beiaardiers uit binnen- en buitenland, waaronder de speciale gast Kayla Gunderson uit Chicago.”

LIED NAAR KEUZE

Leden van de klokkenspelvereniging ontvangen een gratis programmaboekje met een overzicht van alle concerten en evenementen. Dit boekje is ook in te zien in de bibliotheek en online te raadplegen via de verenigingswebsite https://nijkv.nl/concertagenda/.. Ter gelegenheid van meerdere jubilea carillon 1777, speeltrommel 1779 en vereniging 1928 , organiseert de vereniging een speciale actie: nieuwe leden mogen een lied naar keuze laten spelen op het carillon.