Alles kan kunst zijn

NIJKERK Fatma Ugurbas heeft voor het NT2-tijdschrift van Windesheim een interview gedaan met de Nijkerkse kunstenaar Marco van der Wielen. Ze deelt het verhaal ook graag met de lezers van De Stad Nijkerk.

door Fatma Ugurbas

Marco van der Wielen tekende al graag toen hij op de kleuterschool zat. Eerst tekende hij Goofy, een stripfiguur van Walt Disney. En omdat iedereen dat leuk vond, werd hij gestimuleerd om te blijven tekenen en schilderen. Marco is grafisch vormgever geworden, hij is inmiddels 53 jaar oud en schildert nog steeds. Daarnaast werkt hij in de kinderopvang. In gesprek met Fatma Ugurbas vertelt hij over zijn leven.

Op dit moment werk je in de buitenschoolse opvang. Hoe ben je in dat beroep terechtgekomen?
,,Het grafisch ontwerpen begon me tegen te staan. Ik moest vooral advertenties en reclamedingen maken en dat voelde niet goed meer. Je probeert mensen iets aan te praten wat ze niet nodig hebben: “create a need where there is none”. Ik wilde liever iets sociaals doen. Toen heb ik me laten testen met hulp van iemand en er moesten ook vragenlijsten worden ingevuld door vrienden en familie. Daaruit bleek dat mensen mij eigenlijk best sociaal vonden, terwijl ik dat zelf niet dacht. Dat was echt een eyeopener. Uiteindelijk heb ik gekozen om met jonge mensen te werken, omdat die energie hebben. Bij ouderen zou ik de energie moeten brengen, dacht ik. Dus zo ben ik in de BSO beland.”

Credit: Marco van der Wielen.

Heb je eerder ook andere banen gehad?
,,Ja, voor dit werk was ik grafisch ontwerper. Na mijn opleiding heb ik eerst bij een krant gewerkt, waar ik handmatig pagina’s opmaakte. Daarna werkte ik bij een motorblad, De Kickstart. Door mijn werk bij de krant kwam ik ook in contact met de redactie en ben ik strips gaan maken. Zo kwam mijn tekenwerk steeds meer naar voren. Mijn droom was toen om striptekenaar of visualizer te worden, iemand die ideeën visueel maakt. Een andere droom is om ooit een storyboard voor een film te maken, waarin je scènes tekent zodat regisseurs en cameramensen precies weten hoe de film eruit kan zien.” 

Wat vind je het leukste aan je werk?
,,Wat ik het leukste vind aan mijn werk, is dat ik veel leer door te tekenen. Omdat ik ook schilderles geef, denk ik er steeds anders over na. Wat ik zelf kan, lijkt vanzelfsprekend, maar anderen zien het soms niet zo. Tekenen is voor mij niet alleen bezig zijn met kunst, maar ook leren over emotie en biologie. Bijvoorbeeld: als ik portretten teken, maak ik vaak gekke gezichten in de spiegel om emotie te vangen. Ik heb geleerd dat mensen hun oogwit gebruiken om gevoelens uit te drukken, iets wat bijvoorbeeld dieren niet doen. Dit fascineert me en maakt tekenen extra interessant voor mij.”

Credit: Marco van der Wielen

Je maakt prachtige tekeningen! Hoe is dat begonnen?
,,Dat is begonnen toen ik nog op de lagere school zat. Vriendjes moedigden me aan om strips te maken. Vooral handen tekenen vond ik moeilijk, maar dat was belangrijk voor het verhaal in mijn strips. Soms moest ik mijn armen en lichaam in vreemde houdingen zetten om goed te kunnen tekenen. Door strips tekenen heb ik veel geleerd en dat heeft mijn liefde voor tekenen vergroot.”

Wat betekent tekenen voor jou?
,,Tekenen is voor mij een manier van uitdrukken zonder woorden. Vooral schilderen is een heftige expressievorm. Het is een belangrijk deel van mijn identiteit. Ook al lijkt een schilderij soms nergens op, ik blijf vertrouwen hebben dat het uiteindelijk goed komt als ik blijf doorgaan. Ik zeg ook vaak tegen mijn leerlingen: blijf schilderen, ook al lijkt het eerst eng of mislukt. Met tijd en geduld wordt het iets moois. Tijd is het enige wat we echt hebben, en daar maak ik dankbaar gebruik van in mijn werk.”

Waar haal je inspiratie vandaan?
,,Ik haal mijn inspiratie uit mijn interesse voor het vreemde en voor andere mensen. Ik ben nieuwsgierig naar hoe andere mensen leven, vooral mensen van ver weg. Muziek, videoclips, oude en nieuwe boeken, de omgeving en de natuur geven mij ook veel inspiratie. Daarnaast speelt verwondering een grote rol; nieuwsgierig blijven en je blijven verwonderen houdt mij levend en creatief.”

Credit: Marco van der Wielen

Met welke materialen werk je het liefst?
,,Ik werk het liefst met acrylverf omdat het fijn werkt. Voor strips gebruik ik vaak Oost-Indische inkt en aquarelverf, waarbij ik lijnen met een kwastje zet voor een levendiger effect. Ik gebruik ook olieverf, liefst echte olie in plaats van waterbasis. In principe denk ik dat je met elk materiaal iets moet kunnen maken, zelfs met modder en een stokje.”

Zijn er bepaalde thema’s of onderwerpen die je graag tekent?
,,Ja, ik teken het liefst portretten waarin veel emotie te zien is. Vooral gezichten met een sterke uitdrukking vind ik interessant, niet per se blije gezichten, maar juist ook boze of verdrietige gezichten. Emoties zoals boosheid, bijvoorbeeld als gevolg van racisme, spreken me erg aan omdat ik die boosheid goed begrijp. Ik haal veel inspiratie uit muzikanten, vooral uit videoclips, omdat zij vaak hun emoties durven te tonen. Daarnaast vind ik ook de natuur om me heen leuk om te tekenen, maar portretten blijven mijn favoriete onderwerp.”

Jouw werk wordt samen met de gemeente bij mensen thuis tentoongesteld. Hoe is dat project ontstaan?
,,Dat project is ontstaan toen ik net in Nijkerk kwam wonen. Ik had eerder in Rotterdam een Atelier Route meegemaakt, waarbij mensen de ateliers van kunstenaars konden bezoeken. Dat vond ik zo’n leuk idee dat ik het in Nijkerk ook wilde organiseren. Tijdens een ledenvergadering van het creativiteitscentrum De Brink vroeg ik wanneer hier de Atelier Route was. Toen bleek dat die er niet was, omdat eerdere pogingen waren stopgezet door ziektes zoals mond- en klauwzeer. Na die vergadering kwamen mensen naar me toe en zeiden: ,,Als jij het organiseert, dan helpen wij mee.” Zo is het vijftien jaar geleden begonnen en het wordt sindsdien elk jaar georganiseerd met veel deelnemers.”

Credit: Marco van der Wielen

Hoe voelt het om jouw kunst met anderen te kunnen delen op deze manier?
,,Het voelt heel positief om mijn kunst op deze manier met anderen te delen. Het levert leuke gesprekken op met bezoekers en ook met andere kunstenaars, wat ik erg waardevol vind. Het is een mooie manier om verbinding te maken. En het ultieme compliment is natuurlijk als iemand een werk koopt. Dat betekent dat mijn kunst iemand echt raakt.”

Krijg je ook reacties van mensen die jouw werk thuis zien?
,,Ja, natuurlijk. Als mensen bij mij thuiskomen, reageren ze wel op mijn werk. Ze zeggen vaak wat ze ervan vinden en dat levert leuke gesprekken op. Het is mooi om te zien dat mensen geraakt worden door wat je maakt.”

Zou je ooit van tekenen je beroep willen maken?
,,Vroeger wel, maar nu heb ik die ambitie niet meer. Als je als kunstenaar wil leven en werken, dan moet je daar heel hard voor werken en accepteren dat je er waarschijnlijk niet rijk van wordt. Je moet het echt doen uit liefde voor het vak. Ik doe ook graag andere dingen, dus ik voel niet de noodzaak om er mijn beroep van te maken.”

Wat zijn je dromen of plannen voor de toekomst?
,,Mijn ambitie is in de loop der jaren wat minder geworden. Vroeger droomde ik ervan om een storyboard te maken voor een film of een eigen stripboek te creëren. Ik heb zelfs nog steeds mijn tekentafel daarvoor klaarstaan. Het lijkt me nog steeds heel stoer om ooit een eigen stripverhaal te maken, maar ik weet nog niet waar het precies over zou moeten gaan. Het verhaal moet goed zijn en dat wil ik dan ook zelf bedenken. Maar het is niet meer met het idee om er geld mee te verdienen. Ik schilder nog steeds graag, dus daar ga ik zeker mee door, maar zonder de druk van grote ambities.”

Heb je tips voor mensen die ook creatief bezig willen zijn, maar nog niet durven te beginnen?
,,Ja, gewoon beginnen! De eerste stap is het allerbelangrijkste. Ik zeg ook altijd tegen cursisten: je hoeft niet naar mij te komen om te leren schilderen, je moet gewoon gaan schilderen. Ik kan je hand niet vasthouden tijdens het maken, dat moet je zelf doen. Je leert door veel te oefenen, door kilometers te maken. Focus niet op wat je denkt dat je ziet, maar op wat je echt ziet. En creativiteit betekent niet alleen natekenen, het gaat ook om zoeken naar wat je zelf mooi vindt, experimenteren en nieuwe dingen maken. Dus: niet bang zijn, gewoon starten en durven!”

Ben ik vergeten iets te vragen of is er iets dat je nog graag kwijt wil?
,,Nee, de laatste vraag was eigenlijk een hele goede afsluiting. Wat ik nog wel wil meegeven: kunst zit overal, zelfs in dingen die je normaal misschien zou weggooien. Het draait niet alleen om de maker, maar ook om hoe de kijker het ervaart. Dus blijf zoeken naar wat jij mooi vindt, of dat nu schilderen is, muziek maken of iets creatiefs met theezakjes. Alles kan kunst zijn, als je het maar met aandacht en plezier doet.”