Warme herinneringen aan Huize Sint Jozef

NIJKERK Aan het begin van de 19e eeuw vonden ‘bejaarde armen’ van de RK parochie onderdak in het Torenhuis, een vervallen restant van een oud kasteeltje, achter de toenmalige Catharinakerk.Toen in 1857 zusters uit Amersfoort zich in Nijkerk vestigden, begon daar een bijzondere geschiedenis. Zij gaven onderwijs, naailes én verzorgden ouderen in het zogenoemde Gesticht van Weldadigheid.In 1939 kwam nieuwbouw tot stand onder de naam Huize St. Joseph, nog altijd geleid door de zusters.

Een interview van Annette Schraverus  met Jacques Overkamp en Lida van ‘t Klooster

Toen dit huis in 1970 niet meer voldeed aan de eisen van die tijd, kwam de hoogbouw. Vanaf dan werd Huize St. Jozef bestuurd door een stichting en was het bestemd voor ouderen van alle gezindten. En nu, bijna 170 jaar later, liggen er plannen klaar voor de sloop en het nieuw te bouwen complex ‘Het Nieuwe St. Jozef’. Tijd om nog eens terug te blikken.

Met twee goede bekenden halen we herinneringen op aan het aloude Huize St. Jozef. Jacques Overkamp werd er in 1979 directeur en bleef tot de fusie met Zilverschoon, bijna twintig jaar later. Lida van ’t Klooster werkte er vanaf 1981 maar liefst 37 jaar als verzorgende. Wat maakt Huize St. Jozef zo bijzonder? Lida hoeft geen moment na te denken: ,,St. Jozef gaf je een veilig gevoel. Je werd gekend, en dat gold voor iedereen: van bewoner tot de jongste stagiaire.” Meisjes die het thuis moeilijk hadden, vonden er warmte. Dat had veel te maken met de zusters, vertelt ze. Zuster Bona en zuster Martina stonden altijd klaar. Collega’s waren bovendien niet zo gebonden aan de klok: het werk werd afgemaakt, en als er nog hulp nodig was, bleef je gewoon wat langer. Voor spontane acties vond je altijd genoeg helpende handen: zwembadjes en ijsjes in de hal waren op een tropische dag zó geregeld. Of een picknick in de bongerd! En ook in de vroege kerstochtend waren er altijd voldoende vrijwilligers beschikbaar om bewoners te begeleiden naar een mooi moment met zang van Excelsior - en latere jaren het kerstverhaal. Er kon veel op St. Jozef. Het welzijn van de bewoners stond voorop, en dat voelde je.”

Zuster Bonaventura. - Harry Koelewijn

VIER ZUSTERS

In de jaren zeventig waren er nog vier zusters actief. Zij woonden in het zusterhuis aan de Holkerstraat en werkten allemaal mee in de zorg: Zuster Agatho, oorspronkelijk afkomstig uit het onderwijs, leidde vanuit de congregatie de ouderenzorg in Nijkerk tot 1972. Zuster Bonaventura kwam al in 1956 naar St. Jozef en werkte er 36 jaar, in haar begintijd nog (verplicht) in habijt. Zuster Generosa was een drijvende kracht achter de personeelsvereniging en organiseerde de jaarlijkse toneelvoorstelling voor bewoners.Zuster Martina vormde 23 jaar lang de stille, trouwe kracht op de achtergrond.Samen vormden de zusters het hart van St. Jozef. En die geest hangt er nog steeds.Op 18 september 1972 werd het toen nieuwe St. Jozef feestelijk geopend. Die datum bleef sindsdien een vaste feestdag, vroeger met een Eucharistieviering in de grote zaal -met het biljart als altaar- en daarna koffie met gebak.Ook Oudjaar en Sinterklaas werden groots gevierd. In de Torenkamer maakten medewerkers en zusters surprises voor alle bewoners.Jacques herinnert zich hoe trouw collega’s waren. Regelmatig was er een jubileum te vieren: ,,Zelfs nu ik al jaren met pensioen ben, werken er nog steeds mensen in huis die destijds bij mij hebben gesolliciteerd.” 

Het klooster in vroeger tijden. - Archief Sint Jozef.

SIGARETJE BIJ DE KOFFIE

Een sigaretje bij de koffie? Dat kon toen nog gewoon. Op de verjaardag van de directeur was er gebak voor iedereen en zelfs een rokertje op tafel. Jacques vertelt lachend hoe bij zo’n verjaardag het brandalarm afging na de aanleg van rookmelders. In een ogenblik had hij de hele brandweer over de vloer. St. Jozef was er in die jaren niet alleen voor ouderen. Ook mensen zonder familie die zorg nodig hadden, konden er terecht. Overleed er een bewoner, dan kwamen er veel collega’s samen om hem of haar uitgeleide te doen.Een markante bewoner was Jan de Boer. Oorspronkelijk kwam hij uit Noord-Holland. Hij woonde zeker 40 jaar op St. Jozef en was daar erg op zijn plek; hij werd maar liefst 101. Naast Lida werkten ook haar zussen Anneke en Bep op St. Jozef. En neem de familie Van de Grootevheen, waarvan er ook meerdere collega’s waren.

Een beeld van de heilige Sint Jozef. - Harry Koelewijn

ROOMS KATHOLIEKE ENCLAVE

In de jaren ’90 kwamen dagactiviteiten voor bewoners van de grond in De Beukenhof. Toen de beoogd activiteitenbegeleidster last-minute toch niet van start ging, vroeg Jacques uit nood zijn dochter Carola. En zij bleef minstens 10 jaar. St. Jozef ligt op een unieke plek in het centrum van Nijkerk, naast school en kerk. Vroeger sprak men zelfs van ‘de rooms katholieke enclave’. De band met Het Baken was en is goed. Schoolkinderen komen op St. Jozef bij bijzondere gelegenheden zoals Palmpasen en Sint- Maarten, maar ook voor activiteiten als het wekelijkse kleutergymuurtje met de ouderen.Vroeger was er elke woensdagmorgen een dienst in de kapel, jarenlang geleid door pastoor Mattheus de Vries. Toen er geen pastores meer beschikbaar waren, organiseerde Jacques weeksluitingen op de vrijdagmiddag met wisselende dominees. Dat was zeker wennen in het begin, ook voor de predikanten. 

KAPEL

Het beeld van de heilige St. Jozef is in die periode verplaatst van de kapel naar de hal van het woonzorghuis.Al in 1992 werd voor het eerst gesproken over nieuwbouwplannen. Er gaat veel veranderen nu het er eindelijk van gaat komen. Maar de heilige St. Jozef moet blijven, vindt Lida. Want je kunt de geschiedenis niet uitwissen.Tot slot wensen Jacques en Lida Huize St. Jozef toe dat ook de warme betrokkenheid bij bewoners mag blijven bestaan. 

Dit artikel kwam mede tot stand dankzij Harry Koelewijn, die elf jaar in de cliëntenraad van Sint Jozef heeft meegedacht. Koelewijn: ,,ik ben blij dat het ‘Nieuwe Sint Jozef’ gebouwd wordt. Want deze naam moet het zeker worden.Daar zullen de meeste bewoners van Nijkerk het mee eens zijn.”