Maatjesproject werkt helend voor deelnemers en maatjes

NIJKERK Marie-Jeanne Wijnbeek-Simons (49) uit Nijkerk heeft ervaring met huiselijk geweld. Het machtsspel vond achter de voordeur plaats. Nu geeft zij betekenis aan wat haar is overkomen, in haar werk en vrijwilligerswerk, door te fungeren als Maatje voor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling. ,,Het is een deel van het helingsproces.”

door Marco Jansen

Marie-Jeanne werkte jaren als vak therapeut in de zorg. Toch had zij moeite om de situatie bij zichzelf te erkennen. ,,Na een jarenlange neerwaartse spiraal werd mentale mishandeling door mijn partner fysiek. Toen gaf een doordringende politieagent de aanzet tot melding. Hij zat naast mij aan tafel en ging niet weg, voor ik aangifte had gedaan. Ik zette de stap die ik niet durfde te zetten.”

Bij Marie-Jeanne had zorg en welzijn van haar kinderen de hoogste prioriteit. Het perfecte plaatje - een man met een goede baan, ‘aanzien’ in de gemeenschap doordat we veel deden, gelukkige kinderen - strookte niet met wat er achter de voordeur gebeurde. Hier was een machtsspel gaande. Hij verloor zijn baan en ging mij thuis vernederen. Dat gebeurde nooit buiten de deur. Ik schaamde mij over de situatie en sprak er niet over. Het was ook niet geloofwaardig. Ik koos altijd de weg van de minste weerstand. Tot hij bij een ruzie weer een fysiek incident was dat gruwelijk uit de hand liep. Ik moest erkennen dat ik hulp moest vragen, voor mijzelf, mijn kinderen en voor mijn man.” 

KINDERMISHANDELING

Sandra Loerakker (43) woont in de regio Arnhem. Zij heeft ervaring met kindermishandeling en huiselijk geweld. ,,Als kind heb ik een behoorlijk incestverleden met mijn stiefvader van mijn vierde tot bijna veertiende jaar. Mijn moeder was ziek en als ‘grote zus’ droeg ik de verantwoordelijkheid over mijn jongere zusjes. Ik wist wat de gevolgen zouden zijn als ik het zou vertellen. Ik wilde niet uit huis geplaatst worden. Ik deed pas aangifte toen mijn moeder hersteld was.” Pas veel later kwam zij erachter hoe het psychisch emotionele geweld uit haar kindertijd onderhuids had doorgewerkt. Zeker en ook in de keuzes voor partner en haar relatie. Door haar negatief zelfbeeld lukte het Sandra niet om voor zichzelf op te komen. Zij werd in haar relatie vernederd, gekleineerd en belogen. Door haar eerdere ervaringen zocht Sandra de schuld steeds bij zichzelf. Uiteindelijk is zij na een traumatisch incident weggegaan bij haar partner. Maar pas veel later werd zij zich ervan bewust wat er eigenlijk echt was gebeurd. Marie-Jeanne en Sandra hebben weer perspectief en zijn nu een voorbeeld voor anderen die gebukt gaan onder huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Sandra is sinds 2022 trainer binnen het project Maatje achter de voordeur van Moviera: een crisisopvang en ambulante hulpverlening, voor vrouwen die zijn getroffen door huiselijk geweld. ,,Toen dit project van start ging, was ik gelijk enthousiast. Dit is een kans om maatjes te trainen en voor deelnemers een waardevolle en fijne start te hebben in het leven na het geweld. Door openlijk te praten over erkenning en herkenning. Deze steun heb ik zelf nooit gehad. Als trainer van maatjes is het voor mij heel waardevol dat ik mijn ervaringskennis kan inzetten.”

MEELOPEN ZONDER OORDEEL

Marie-Jeanne heeft haar passie gevonden in werk en vrijwilligerswerk. Zij heeft het project Tijdelijk Thuis opgezet; kortdurende opvang voor vrouwen met veelal deze ervaringen op de locatie Streams Brink42. Hier is zij locatiemanager. ,,Vrouwen kunnen hier ‘landen’.” Daarnaast is zij vrijwilliger bij Maatje achter de voordeur. ,,Wat mij is overkomen maak ik bespreekbaar, waardoor ik een negatieve ervaring kan omvormen tot iets positiefs. De training was daarbij een prachtig, leerzaam proces.” Zij is nu twee jaar maatje. ,,Je kunt als maatje een luisterend oor zijn. Zonder oordeel luisteren is het belangrijkst. De wens van de deelnemer is leidend; dit kan bijvoorbeeld een wekelijkse wandelafspraak zijn.”

ZORGWEKKEND

Maatje achter de voordeur loopt nu drie jaar in Nijkerk. Het aantal meldingen van huiselijk geweld neemt toe, landelijk en ook in de gemeente Nijkerk. Wethouder Audrey Rohen: ,,Huiselijk geweld is een groot probleem. Met name vrouwen en kinderen worden ermee geconfronteerd, al overkomt het ook mannen. In 2024 heeft Veilig Thuis 163 meldingen ontvangen in Nijkerk, in 2019 zijn er 124 meldingen gedaan. Dat is in vijf jaar een grote stijging en dat vinden wij heel zorgwekkend. Dit kunnen meldingen zijn van fysieke, maar ook psychische mishandeling.” Rohen hecht veel waarde aan een goede aanpak voor de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling binnen de gemeente. Zodat het thema een plek binnen de gemeenschap krijgt om er open over te praten. Een verklaring is dat meer dan voorheen openlijk over huiselijk geweld wordt gepraat en er is een zekere bekendheid. ,,Als hulpverlener moet je herkennen dat er sprake van is, maar als slachtoffer moet je ook wel durven aangeven dat je mishandeld wordt. Psychisch is dat ingewikkelder dan fysiek, wat zichtbaar is. Het bagatelliseren door het slachtoffer gebeurt vaak uit schaamte, zichzelf niet serieus nemen of schuldig voelen richting de kinderen. Daar doorheen prikken kan lastig zijn voor buren, vrienden of familie. Door het gesprek aan te gaan, kan je iemand steunen.”

RODE VLAGGEN

 In de zomer een coltrui of kleding met lange mouwen dragen, is onlogisch en kan duiden op blauwe plekken. Ook onderdrukking, isolatie, afspraken afzeggen en controlerend, manipulatief gedrag binnen een relatie zijn voorbeelden van ‘rode vlaggen’ om te signaleren door de omgeving. Als iemand constant gebeld wordt door de partner is dat ‘stalking’ en ongezond. Isoleren is vaak een geleidelijk proces. Rohen noemt als voorbeeld het verhaal van een vrouw die alleen nog maar met familie af kon spreken, omdat dit alleen nog maar mocht van haar jaloerse partner. Rohen: ,,Verder herstel is belangrijk, nadat vrouwen (en mannen) een hulpverleningstraject hebben afgerond. In Nijkerk is die kans er bij Maatje achter de voordeur. Doordat de meldingen oplopen, kunnen we meer deelnemers en maatjes gebruiken.” Consulenten van het sociaal team en lokale professionals worden getraind in het signaleren van rode vlaggen en werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. ,,We faciliteren deze training dit najaar. Ook ondersteunt de gemeente financieel projecten, zoals de kosteloze Empowerment Day op 17 januari voor mensen die met huiselijk geweld te maken hebben (gehad). Hiervoor kunnen mensen zich aanmelden via de QR-code. We haken ook aan bij de week tegen de Kindermishandeling en de internationale campagne Orange the world eind november”, aldus Rohen.

AANMELDEN

Aanmelden als Maatje kan via de website maatjeachterdevoordeur.nl. Ook kan men hier steun aanvragen als deelnemer. Tijdens een koppelingsgesprek wordt gekeken of er een wederzijdse klik is tussen maatje en deelnemer. Wie zich aanmeldt als maatje, krijgt een intakegesprek. Er volgt een informatiebijeenkomst en daarna krijgen maatjes een training van negen bijeenkomsten. Eind oktober start Moviera met een nieuwe training voor een nieuwe groep maatjes.