Nieuw grondwaterverbod in diverse natuurgebieden, maar Nijkerkse maatregel geldt al sinds juni

REGIO Waterschap Rijn en IJssel stelt vanaf woensdag 12 augustus om 8.00 uur een tijdelijk verbod in op het oppompen van grondwater om te beregenen of te sproeien in en rond tien kwetsbare natuurgebieden. Ook in Nijkerk is de droogte goed merkbaar. Daar geldt echter geen nieuwe maatregel: Waterschap Vallei en Veluwe heeft al sinds 12 juni een verbod op het onttrekken van oppervlaktewater.

Het nieuwe verbod van Waterschap Rijn en IJssel geldt voor tien natuurgebieden en de bijbehorende beschermingszones die gevoelig zijn voor lage grondwaterstanden. Het gaat onder meer om natuurgebieden bij Doetinchem, Bronckhorst, Rheden, Lochem, Haaksbergen, Oost Gelre en Winterswijk.

In deze gebieden mogen bewoners en ondernemers voorlopig geen grondwater meer gebruiken voor het beregenen of besproeien van hun gronden. Het verbod blijft van kracht zolang de uitzonderlijke droogte voortduurt. Zodra de grondwaterstanden weer normaal zijn voor de tijd van het jaar, kan het verbod worden opgeheven. Het dagelijks bestuur van het waterschap besluit daarover.

MAATREGEL NIJKERK AL SINDS JUNI

Voor Nijkerk is Waterschap Vallei en Veluwe het verantwoordelijke waterschap. Daar geldt al sinds vrijdag 12 juni 2026 een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater op plaatsen waar geen water kan worden aangevoerd. Het verbod geldt voor onbepaalde tijd. Het betekent dat daar geen water uit sloten en andere watergangen mag worden gehaald voor bijvoorbeeld landbouw, beregening van graslanden, bomen of sportvelden en industrieel gebruik.

Het verbod is dus niet een nieuwe maatregel die vanwege de huidige droogte in augustus in Nijkerk wordt ingevoerd. Het waterschap heeft deze beperking al bijna twee maanden geleden ingesteld en houdt de situatie sindsdien voortdurend in de gaten.

De droogte is in het gebied van Vallei en Veluwe ondertussen wel verder toegenomen. Volgens het waterbeeld dat het waterschap op 4 augustus heeft gepubliceerd, was juli uitzonderlijk droog. In het werkgebied viel die maand tussen de 9 en 34 millimeter neerslag, terwijl het langjarig gemiddelde rond de 90 millimeter ligt. Het neerslagtekort was begin augustus opgelopen tot 160 tot 240 millimeter.

Ook rond Nijkerk zijn de gevolgen zichtbaar. In de bovenlopen van de Schuitenbeek op de grens van Nijkerk en Putten is sprake van droogval. De waterstanden in de Schuitenbeek behoren bovendien tot de plekken waar het minimumpeil wordt onderschreden. Ook de grondwaterstanden zijn in een groot deel van het beheergebied ruim lager dan normaal voor deze tijd van het jaar. In de Gelderse Vallei worden op veel plaatsen zelfs zeer lage grondwaterstanden gemeten.

WATERSCHAP EXTRA ALERT

Waterschap Vallei en Veluwe is vanwege de droogte opgeschaald naar fase 1 van de crisisorganisatie. Ook landelijk is de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling opgeschaald naar niveau 2, wat staat voor een feitelijk watertekort. Het waterschap zegt daardoor intensiever te kunnen monitoren en sneller maatregelen te kunnen nemen als dat nodig is. Het op 12 juni ingestelde onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater blijft ondertussen van kracht.

Van een verbod op het oppompen van grondwater, zoals Waterschap Rijn en IJssel dat nu invoert, is bij Waterschap Vallei en Veluwe vooralsnog geen sprake. Het waterschap heeft eerder aangegeven dat een dergelijk verbod niet aan de orde was. De situatie wordt wel voortdurend gemonitord.

De droogte heeft ook gevolgen voor de waterkwaliteit. In oppervlaktewater bij onder meer Nijkerk is blauwalg aangetoond. Door de hoge temperaturen en dalende waterstanden neemt volgens het waterschap de kans op een verslechtering van de waterkwaliteit toe.

Het waterschap verwacht op korte termijn geen snelle verbetering. In het waterbeeld van 4 augustus staat dat de grondwaterstanden verder kunnen dalen. Een nieuw waterbeeld wordt rond 11 augustus verwacht, met een nieuwe stand van zaken en een verwachting voor de tweede helft van augustus.