Adviescommissie Naamgeving: Aandacht voor historie van Nijkerk

NIJKERK In september 2026 werd de familie Guliker uit Nijkerkerveen blij verrast met de komst van de “Gulikerhof”. De nog te bouwen huizen komen op de plek waar in het verleden de oliehandel van de familie Guliker stond en waar menige Veender dierbare herinneringen aan heeft. De Stad Nijkerk sprak op 10 september met Truus Doornhof en Carla Alfrink, beiden lid van de Adviescommissie Naamgeving van de gemeente Nijkerk en vroeg ze hoe de commissie te werk gaat.

door Sibert van Leeuwen

,,De naam ‘Gulikerhof’ is een schitterend voorbeeld van wat er mogelijk is binnen de gemeente Nijkerk”, zegt Carla Alfrink. ,,We zijn feitelijk het gehele jaar door bezig met het vinden van namen voor nieuwe straten en woonwijken, een dankbare taak met vaak ook een verrassend resultaat. Daarbij zoeken we met nadruk naar namen die een relatie hebben met mensen of gebouwen uit het rijke verleden van de gemeente Nijkerk.”

VEEL KENNIS VAN HISTORIE

Bij het bedenken van namen voor plekken in de openbare ruimte zoals straten, pleinen, viaducten en sportterreinen krijgt de gemeente hulp van de commissie. In de commissie zitten inwoners van de gemeente Nijkerk die veel kennis hebben van de historie en plaatselijke omstandigheden van de gemeente. Twee van de leden zijn voorgedragen door de Stichting Historisch Hoeflake en Stichting Oud Nijkerk. De commissie brengt advies uit aan het college van wethouders, die de naam kan vaststellen. De leden van de commissie worden voor vijf jaar aangesteld. De voorzitter van de commissie is de burgemeester van de stad. Hij of zij blijft aan zolang het burgemeesterschap duurt. Naast Truus Doornhof en Carla Alfrink zijn de heren J.G. Schuszler en G. van Middendorp lid van de commissie. Anja Smit is de ambtelijk secretaris.

INBREIDING

In de komende jaren staat de commissie voor tal van uitdagingen. De ambtelijk secretaris ontvangt verzoeken en roept de commissie bij elkaar. Veelal gebeurt dat omdat straten, hofjes en pleinen in een nieuwe wijk een naam moeten krijgen. Maar het komt ook voor dat bij inbreiding er maar één naam gevonden hoeft de worden voor een straat of hofje. Goede voorbeelden uit het recente verleden zijn De Lieverhof, genoemd naar de bekende Joodse familie van Loek de Liever en gebouwd op het voormalige Nieboerterrein. Een ander mooi voorbeeld is de Cozijnsenhof in de nieuwe woonwijk ‘De Bentinck’ nabij de Bruins Slotlaan en Bentinckstraat. Vernoemd naar mevrouw J. Cozijnsen-Peterse, het tweede vrouwelijke raadslid en de eerste vrouw die zich actief inzette voor het behoud van Nijkerks erfgoed. En niet te vergeten de Zuster Bonaventurahof in het nieuwbouwproject ‘Wonen bij de toren’. In 1989 was zij de laatste religieuze medewerker binnen St. Jozef waar zij decennia lang gewerkt had. 

De adviescommissie in beraad - Arjen Gerritsma/Graphic Sound

ELF VROUWEN

Truus Doornhof en Carla Alfrink vinden het prachtig dat er in de toekomst nog meer straten vernoemd worden naar de elf vrouwen die in grote mate bepalend zijn geweest in de rijke historie van de stad Nijkerk. Zij werden een paar jaar geleden in de schijnwerpers gezet door Museum Nijkerk. ,,Best bizar dat tót het moment van de tentoonstelling en het in de schijnwerpers zetten van die elf vrouwen er slechts één van de 450 straten naar een vrouw was vernoemd: de Bijkerkstraat, vernoemd naar de voormalige directrice van de Huishoudschool. Alleen een aantal vrouwen die lid zijn of waren van het Koninklijk Huis kregen ooit een straatnaam in Nijkerk. Margriet, Juliana, Beatrix, Maxima”. ,,Bij leven worden straten eigenlijk niet vernoemd”, vertellen Doornhof en Alfrink. Oud-burgemeesters krijgen een straatnaam wanneer ze overleden zijn, dat is over het algemeen in heel Nederland zo. Ook verzetsstrijders, en in specifieke gevallen wethouders. Maar dan moet je wel een héél lange staat van dienst hebben gehad”. 

Andere voorbeelden van straten die een relatie hebben met het verleden zijn De Vastenburghof nabij de Hoogstraat, het Van Hartenpad bij de Luxoolseweg, Beekhoven als herinnering aan de boerderij 

Beekhoven. Voor deelplan 3, de nieuwe woonwijk in Nijkerkerveen, zijn vijftien straatnamen bepaald die aansluiten bij de historie van het gebied: Lakenstein, Binnenveld, Veenbos, Langenbroek, Bakkerspaadje, Brede akker, Dopheide, Schapendrift, Jonkvrouw Van Weedestraat, Meester Duitsstraat, Meester Witzelstraat, Bakkerserf, Kraaiheide, Lavendelheide en Struikheide. ,,De mogelijkheden zijn eindeloos”, aldus Doornhof en Alfrink. ,,We beginnen bij het vinden van namen voor een nieuwe woonwijk steevast met een onderzoek naar de historie van het stuk grond waar op gebouwd gaat worden. En dan is het ook nog eens een leuke opdracht om uit te zoeken of de naam de toevoeging straat, plein, laan, hof, steeg of pad krijgt.”

POLDERDIEREN

“Iedere inwoner van Nijkerk kan een voorstel indienen om een straat een bepaalde naam te geven”, zegt Truus Doornhof, ,,maar in de meeste gevallen, zeker bij compleet nieuwe woonwijken, is het de commissie die advies uitbrengt aan het College van B&W, die uiteindelijk een besluit neemt. We verdiepen ons vaak in de historie van het stuk grond waar gebouwd gaat worden.In Doornsteeg hebben we de voormalige Nijkerkse polder betrokken bij onze zoektocht. Vervolgens kwamen er allemaal namen van polderdieren uit. Maar in dezelfde wijk woonde ook de alom bekende familie van Truus Bokkers-Smink, oud raadslid met tal van maatschappelijke functies, daar ontstond het Truus Bokkerspad, tussen namen als Grauwe Gans, Fazant, Tureluur en  Torenvalk. In de buurt van dat pad wonen nog altijd tal van nazaten van mevrouw Bokkers, mooi toch?”

LINK NAAR HISTORIE

In het Spaanse Leger ligt ook een duidelijke link naar de historie van dat gebied: Bastion, Burcht, Vesting, Ravelijn, Hoornwerk en Kroonwerk. Uiteraard is ook Hoevelaken onderdeel van het werkgebied van de commissie. In het woonpark Hoevelaken is gekozen voor namen van boerderijen die daar in de buurt hebben gestaan zoals Doornekamp en Leijenhorst, maar ook heeft het Bouwfonds een vernoeming gekregen omdat zij vele jaren kantoor hielden op deze plek in Hoevelaken.,,Het blijft een prachtige uitdaging”, sluiten Alfrink en Doornhof af. ,,Na vernoemingen naar bomen en planten, componisten en schrijvers moeten we wel creatief zijn.”