‘Voor dit werk heb je ervaringsdeskundigen nodig’

NIJKERK Vrijwilligers zijn de smeerolie van de samenleving. De Stad Nijkerk interviewt voor deze rubriek gepassioneerde vrijwilligers. In deze aflevering is Gertrude Bakhuijzen aan het woord. Via Humanitas, sinds 1945 een landelijke vrijwilligersorganisatie, helpt zij jongeren om weer grip op hun financiën te krijgen.  

door Lida Naber

December is een dure maand, met vele verleidingen van ‘koop nu, betaal later’.  Jongeren kopen meer dan ze kunnen betalen, niet alleen in december, maar het hele jaar door. Hoe zij in de financiële problemen kunnen raken en wat je hier als ouders tegen kunt doen, vertelt Gertrude Bakhuijzen (41), zelf moeder van drie opgroeiende dochters. „Ik was tien jaar vrijwilliger voor de voedselbank en deed thuisadministratie voor Humanitas. Na tien jaar stopte ik hiermee, omdat het teveel werd. Mijn hart ligt bij jongeren en preventie, zo kwam ik bij ‘Get a Grip’ terecht, een project dat sinds maart dit jaar bestaat, en ben nu coördinator van Noord-Veluwe. Via netwerken als Sigma, de Voedselbank of schuldhulpmaatje komen jongeren binnen. Er is een enorm vangnet.”

VALKUIL

De financiële markt is sinds COVID-19 erg veranderd, zo kan je nu meer contactloos betalen, evenals het betalen in termijnen of achteraf.  „Dat is een enorme valkuil, waardoor met name jongeren veel schulden kunnen maken. Ouders hebben een enorme verantwoordelijkheid, die niet altijd wordt genomen. Begin met kinderen al jong zakgeld te geven en te sparen, dat is leergeld. Zo worden ze zich bewust van de waarde van geld. Toen mijn dochter meer zakgeld wilde, liet ik haar extra klusjes in huis doen, zoals strijkwerk. Dat geeft verplichting, voldoening, zelfvertrouwen en discipline en het besef dat het geld niet zomaar komt aanwaaien. Je ziet dat het zo gemakkelijk is om een broodje bij de supermarkt te kopen in plaats van brood mee te nemen. Het is nu heel simpel om je ouders een tikkie te sturen. Ouders zijn financieel plichtig tot een jongere 21 jaar oud is, maar dat geldt niet voor schulden of leuke dingen.” 

BESCHERMEN

Waar gaat het vaak mis? „Ik denk al op de basisschool. Het is goed dat je je kind wil beschermen met een telefoon en pinpas. In groep 7 en 8 zijn kinderen onbevangen en nemen ze nog heel veel van je aan. Het is heel belangrijk om ze dan goed voor te lichten over het gebruik van een mobiele telefoon en zorgen dat er een goede bescherming op zit. Jongeren kunnen heel diep in de financiële problemen komen. Dat is niet altijd hun eigen schuld en ze zien hun eigen fout vaak niet. Ze missen het overzicht en cash geld wordt vaak gezien als ‘gratis geld’. Ze zijn gewend dat alles via de telefoon gaat. Ze willen erbij horen, apen elkaar na. Maar dat is van alle tijden. Alleen is het heel gemakkelijk om nu aan geld te komen.”

PROBLEMATISCHE SCHULDEN

Als een jongere zelfstandig woont en twee maanden de huur of verzekering niet betaald heeft, melden de instanties dit bij de gemeente om problematische schulden te voorkomen. De schaamte overheerst vaak, de jongere is het overzicht kwijt, voelt zich hier vervelend over. Toch is het belangrijk om meteen uit te leggen wat de gevolgen zijn van bijvoorbeeld een achterstallige huurbetaling. „Bij een aanvraag maak ik eerst een telefonische afspraak, dan kan ik de toon zetten. Per persoon verschilt het hoe je te werk gaat, ook afhankelijk van wat voor geldtype men is. Het is maatwerk. Ik probeer mezelf te blijven, ben heel duidelijk: ‘Take it or leave it’. In het begin had ik geen vrijwilligers en deed ik de gesprekken zelf. Nu zoek ik de juiste vrijwilliger die het na de intake overneemt. Het hele traject duurt een jaar, of langer als het nodig is. Soms ga ik bij het eerste gesprek wel mee om bijvoorbeeld een beslaglegging te stoppen en een regeling aan te vragen.”

LEVENSLESSEN 

Ze geeft een mooi voorbeeld van een jongere die vond dat hij onterecht een boete had gekregen en deze niet betaalde. Maar na alle aanmaningen was de boete opgelopen tot 784,00. Uiteindelijk koos hij voor een betalingsregeling en is hij nu schuldenvrij.„De administratie is vaak een stapel enveloppen. Dan laat ik ze orde brengen in de papieren chaos door ze een map te laten kopen. Doen ze dat niet, dan zeg ik: dat is jouw keuze, maar zo los je het niet op. Ik laat ze ook wel zweten. Ik doe dit werk puur vanuit mijn eigen levenslessen. Wat ik zelf ooit nodig had, maar niet kreeg. Mijn eigen ervaring heeft me geleerd dat het anders kan. Bij dit werk heb je ervaringsdeskundigen nodig. Je kunt nog zo hooggeschoold zijn, met alle respect, maar je voelt of mensen uit een boekje acteren of vanuit hun hart.”

Wat dit vrijwilligerswerk haar brengt? „Ik ben ontzettend dankbaar dat ik een bescheiden bijdrage mag leveren aan een veelvoorkomend probleem. Het gaat me bij jongeren echt wel aan het hart, ze worden vaak niet begrepen. Ik wil ouders uitdagen om jongeren vanuit hun belevingswereld te zien, maar ook na te denken hoe zij zelf vroeger waren. Toon interesse. Laat ze hun eigen fouten maken en wees hun vangnet. Begrijp wel dat er heel veel verleidingen zijn. Maar leer ze sparen en kijk hoever ze gaan voor iets wat ze graag willen. Ze maken zelf keuzes, maar praat met ze over de consequenties van hun gedrag. Aan jongeren wil ik meegeven dat ze eerlijk tegenover zichzelf moeten zijn of ze iets wel echt nodig hebben en dat ze zichzelf uitdagen om zichzelf te blijven. Maar ook dat ze eerder hulp moeten zoeken.  Achter elke schuld zit een verhaal als eenzaamheid, onbegrip, schaamte of onzekerheid. Ik ben dankbaar dat ik ze kan helpen aan een stabiele financiële basis.”

Vereniging Humanitas is een landelijke vrijwilligersorganisatie waarbij vrijwilligers helpen mensen om op eigen kracht iets aan hun situatie te veranderen. Voor het project ‘Get a Grip’ in Nijkerk is men op zoek naar meer vrijwilligers. Gertrude: „Nu moet ik soms ik nee zeggen, en dat gaat me aan het hart.”  Voor meer informatie: noord-veluwe@humanitas.nl of telefoon 06-220039 10.