Stamboomonderzoek in Nijkerk: ‘We mogen onze voorouders niet vergeten’
17 mei 2026 om 07:55 HistorieNIJKERK Dirk Grevengoed staat samen met enkele andere vrijwilligers aan de basis van de nieuwe initiatiefgroep genealogie van Museum Nijkerk. Op 6 juni organiseert de groep een open dag om te peilen hoeveel belangstelling er in Nijkerk bestaat voor genealogie en lokaal historisch onderzoek.
door Maranke Pater
De genealogie-liefhebbers bestaan nu nog uit een een initiatiefgroep vertelt Grevengoed: ,,Maar we hopen dat dit kan uitgroeien tot een echte werkgroep.” De liefde voor genealogie begon bij hem al tientallen jaren geleden. In 1990 werd binnen de familie een reünie georganiseerd. Familieleden hadden daarvoor al onderzoek gedaan bij verschillende gemeentehuizen om de stamboom van de familie Grevengoed in kaart te brengen. Grevengoed raakte erbij betrokken toen bleek dat een deel van de familie, dat tussen 1867 en 1909 naar Amerika was geëmigreerd, nog nauwelijks onderzocht was. ,,Omdat mijn Engels beter was dan dat van veel familieleden, ben ik me daar verder in gaan verdiepen. Sindsdien heb ik het virus te pakken.”
,, Vroeger was genealogie een kille verzameling van namen en data
Hoewel hij zelf nooit naar Amerika reisde, wist hij via brieven, archieven en later internetcontacten een groot deel van zijn geëmigreerde familie terug te vinden. ,,Ik durf wel te zeggen dat ik 98 procent van de familie daar heb teruggevonden.” Vooral gemeentehuizen in staten als Iowa en Michigan hielpen hem daarbij enorm. Door de komst van computers veranderde genealogie volgens Grevengoed volledig. ,,Vroeger was genealogie een kille verzameling van namen en data. Nu kun je foto’s toevoegen, beroepen vermelden en verhalen bewaren. Dat maakt het veel levendiger.”
Na zijn pensionering, drie jaar geleden, besteedde hij ruim half jaar aan het actualiseren van zijn eigen familiestamboom. Alles werd opgeslagen in een digitaal familiearchief en online beschikbaar gemaakt voor familieleden. Daarbij loopt hij soms tegen privacyregels aan, maar de mogelijkheden zijn enorm gegroeid. ,,Je kunt tegenwoordig bijna alles terugvinden: begraafplaatsen, beroepen, rouwadvertenties en oude akten. Daardoor krijg je een compleet beeld van hoe mensen leefden.” Toen zijn eigen stamboom grotendeels op orde was, besloot Grevengoed zijn blik te verbreden naar de geschiedenis van heel Nijkerk. Daarbij maakt hij gebruik van open archieven, digitale burgerlijke standen, Genealogie Online en Geneanet.
FAMILIENAAM
,,De burgerlijke stand bestaat sinds 1812 en ongeveer 95 procent daarvan is inmiddels gedigitaliseerd. Daarmee kun je ontzettend veel reconstrueren van de bevolking van vroeger. Heel vaak hadden de notabelen een eigen familienaam. Bekende Nijkerkse familienamen zijn de namen Schimmelpenninck, Van Deelen en Van Renselaer. Er zijn divere familiemanem die al een familienaam waren voor de burgelijke stand werd ingevoerd. Soms gaan stambomen verder terug dan 1500 maar in hoeverre dat betrouwbaar is, daar zet ik vraagtekens bij. Over het algemeen vinden we met name informatie over de elite, die kwamen in veel meer in aktes voor dan Jan de arbeider.”
(De tekst gaat verder onder de foto)
Dirk Grevengoed en Joost Elfrink(r) zijn lid van de initiatiefgroep genealogie. - BDU Media/Maranke Pater
DATABANK
De nieuwe genealogiegroep wil al die informatie samenbrengen in één systeem. Niet alleen namen en data, maar ook foto’s, beroepen, eigendomsakten, familieverhalen en informatie over oude panden en boerderijen. ,,Foto’s zijn ontzettend belangrijk”, zegt Grevengoed, ,,In veel families verdwijnen oude fotoalbums zodra ouders overlijden. Dan worden foto’s weggegooid omdat niemand meer weet wie erop staan. Dat is ontzettend zonde, want voor een museum of genealogiegroep zijn dat juist waardevolle historische documenten.” De groep zoekt daarom mensen met uiteenlopende interesses en specialisaties. ,,We hebben mensen nodig met IT-kennis, maar ook mensen die veel weten van oude gebouwen, familiewapens of de geschiedenis van boerderijen.” Volgens Grevengoed gaat genealogie veel verder dan alleen stambomen. ,,Je probeert uiteindelijk een totaalplaatje te maken van de Nijkerkse bevolking in vervlogen tijden.”
INGEWIKKELD
Dat onderzoek is niet altijd eenvoudig. Vooral vóór de invoering van de burgerlijke stand in de Franse tijd wordt het ingewikkeld. Familienamen bestonden vaak nog niet officieel. Kinderen kregen patroniemen: een zoon van Jan heette bijvoorbeeld Jansen, en diens zoon kreeg weer een andere achternaam. ,,Daarom zijn we Napoleon eigenlijk dankbaar voor de invoering van de burgerlijke stand. Anders was het bijna niet te doen geweest.” Sommige mensen namen in 1812 zelfs een compleet nieuwe achternaam aan. Zijn eigen familiegeschiedenis bevat daar een voorbeeld van. ,,Mijn betovergrootvader woonde op de boerderij Grevengoed, maar heette eigenlijk Dirk Wijnen. In 1812 nam hij de naam Grevengoed aan.” Dat soort veranderingen maken genealogisch onderzoek volgens hem soms tot een ingewikkelde puzzel. ,,Je moet heel goed opletten dat je niet denkt dat het om twee verschillende personen gaat.”
Ook de geschiedenis van de Joodse gemeenschap vormt een uitdaging. ,,Veel gegevens zijn verloren gegaan omdat na de oorlog bijna niemand meer overbleef om die familielijnen bij te houden. Toch proberen we zoveel mogelijk gegevens te achterhalen. Bijzonder aan de Joodse stambomen is dat de achternamen van de kinderen die van de moeder zijn en niet van de vader. Daarom kunnen mensen in ons systeem ook op de achternaam van de vrouwen zoeken.”
Op 6 juni organiseert de initiatiefgroep een open dag bij Museum Nijkerk. Bezoekers kunnen kennismaken met genealogisch onderzoek, vragen stellen en contacten leggen met andere geïnteresseerden. Grevengoed hoopt vooral dat mensen beseffen waarom dit werk belangrijk is. ,,Mijn motto is: we mogen onze voorouders niet vergeten. Zij hebben er mede voor gezorgd dat wij vandaag kunnen leven zoals we leven, met alle luxe die vroeger alleen voor de elite was weggelegd.”
