Straatcoaches laten in Nijkerk de eerste resultaten zien rondom aanpak overlast jeugd

20 oktober 2025 om 12:00 Achtergrond Tips van de redactie

NIJKERK Nijkerk kampte de afgelopen jaren met ernstige jongerenoverlast. Vernielingen, intimidaties en zelfs doodsbedreigingen aan het adres van jongerenwerkers van jongerencentrum Chill Out leidden ertoe dat de gemeente besloot hardere maatregelen te nemen. Sinds het voorjaar zijn twee straatcoaches actief om de rust terug te brengen. De overlast komt vooral van jongeren onder de achttien jaar. Een gesprek met coördinator van de straatcoaches Dieter Bout en wethouder René Windhouwer over de eerste resultaten.,,Het is rustiger op straat¨, zegt Bout.

door Sujet Shams

Overlast door hangjongeren is al langere tijd onderwerp van gesprek in Nijkerk. In wijken zoals Paasbos, het centrum en rond de ijsbaan waren in voorgaande jaren meldingen van samenscholing, vernielingen, bedreigingen, geluidsoverlast en storend gedrag. Vooral in weekenden en rond evenementen, zoals de kermis, liepen de spanningen op. Bewoners gaven aan zich onveilig te voelen, met name bij sluitingstijd van cafés of wanneer jongeren zich ophielden in winkelcentra en parken. In februari 2025 moest jongerencentrum Chill Out de deuren sluiten. Voorzitter Renger Wallet van Stichting Jeugd & Jongerenwerk vertelde destijds dat jongerenwerkers met de dood waren bedreigd en niet langer veilig hun werk konden doen. De gemeente probeerde de situatie eerder te verbeteren met tijdelijke camera’s, inzet van boa’s en extra politiecontroles. Nu kiest de gemeente voor een aanvullende aanpak met straatcoaches. Door ondernemers, instanties en inwoners wordt als het over de overlastgevers gaat vaak gesproken over de ‘fatbikegroep’. Dit verwijst in hun ogen naar jongeren die zich voornamelijk op elektrische fietsen verplaatsen en betrokken waren bij incidenten. Coördinator straatcoaches Bout benadrukt echter dat het om een bredere groep jongeren gaat, waarvan slechts een deel op fatbikes rijdt, en wil de term liever niet gebruiken omdat dit volgens hem een negatieve lading heeft en stigmatiserend werkt.

VROEGTIJDIG SIGNALEREN

De wethouder legt uit dat het idee voor straatcoaches voortkomt uit gesprekken met politie, jongerenwerk en ervaringen uit andere gemeenten zoals Arnhem en Amersfoort. In die steden is de jongerenoverlast zichtbaar afgenomen, mede dankzij directe aanwezigheid van straatcoaches op straat. Straatcoaches zijn getraind om signalen vroegtijdig op te vangen en direct in gesprek te gaan met jongeren. ,,Ze bouwen vertrouwen op, signaleren problemen voordat die escaleren en werken nauw samen met ketenpartners , zegt Windhouwer. Bout vertelt dat de resultaten van de straatcoaches wekelijks worden besproken in een overleg met ketenpartners, straatcoaches en andere betrokken instanties. In dat overleg worden overlastlocaties geanalyseerd en acties afgestemd. 

AFNAME OVERLAST

Uit de eerste weken blijkt dat uit de wijken Paasbos en het centrum minder klachten binnenkomen; er is een zichtbare afname van samenscholingen in de avonduren. Bout benadrukt dat de straatcoaches in Nijkerk een diverse achtergrond hebben. ,,We hebben een samenstelling van allerlei afkomsten. In Nijkerk spreken de coaches ook Arabisch en Berbers. Ze zijn te voet, op de fiets en soms met de auto. Ze zijn in alle wijken te vinden: Paasbos, het centrum, maar ook in Nijkerkerveen en Hoevelaken als het nodig is. In andere steden werken we ook met vrouwelijke coaches”, vertelt hij. Volgens Bout helpt deze diversiteit om de kloof tussen de jongeren en de gemeente kleiner te maken.Tijdens drukke periodes zoals de kermis en bij de ijsbaan krijgen de straatcoaches specifieke taken: toezicht houden, vroegtijdig signaleren van overlast, direct contact leggen met jongeren en extra afstemming met ketenpartners.

Er wordt meer samengewerkt om jongerenoverlast tegen te gaan - Persbureau Midden Nederland

Het gaat om gezamenlijk optreden tegen overlast

Bout geeft een voorbeeld van de inzet van straatcoaches: een ondernemer in Paasbos voelde zich bedreigd door jongeren die zich vervelend gedroegen in zijn zaak. Hij belde niet de politie, maar schakelde de straatcoaches in. ,,Wij hebben direct gehandeld door met de betrokken jongeren in gesprek te gaan. We hebben voorgesteld om samen met de ondernemer te praten. Dat gebeurde en wij waren daarbij. Beide partijen deden hun verhaal.Sindsdien is er geen overlast meer bij deze ondernemer¨, vertelt Bout. Wat de oorzaak is van dit gedrag volgens hem is dat jongeren zich vaak niet gehoord voelen door instanties zoals politie of gemeente. ,,Ze zeggen dat ze soms onschuldig worden aangesproken of dingen meemaken waar ze niet over durven te praten”, zegt hij. Volgens Windhouwer kijkt de gemeente verder dan alleen instanties. ,,Als jongeren bepaald gedrag vertonen, betrekken we ouders en andere verantwoordelijken erbij. Het gaat om gezamenlijk optreden tegen overlast”, aldus de wethouder.

TOEKOMST

Windhouwer maakt zich zorgen over jongeren die hun school niet afmaken. ,,We moeten begrijpen waar hun gedrag vandaan komt en wat we als gemeente kunnen doen om hen perspectief te bieden”, zegt hij. Volgens de wethouder is er meer begeleiding nodig en moeten er nieuwe initiatieven worden ontwikkeld. ,,We denken aan laagdrempelige ontmoetingsplekken en activiteiten die jongeren uitdagen op een positieve manier. Alleen een jongerencentrum is niet voldoende”, aldus Windhouwer.Voorlopig worden er in Nijkerk niet meer straatcoaches ingezet. De gemeente wil eerst zien hoe het huidige model zich houdt tijdens de seizoensdrukte en evenementen. Afhankelijk van de resultaten dit najaar wordt gekeken of uitbreiding in 2025 wenselijk is.

Hardnekkige overlast
De inzet van straatcoaches moet escalaties voorkomen, maar volgens bewoners en organisaties in Nijkerk blijft de jongerenproblematiek hardnekkig. ,,Dit speelt al dertig jaar; de ene generatie jongeren vervangt de andere”, zegt Ron Weil, voorzitter van de Huurdersorganisatie Nijkerk (HON). Zelf heeft Weil als voorzitter dit probleem herhaaldelijk aangekaart bij de gemeente Nijkerk. Met als gevolg dat er op de nodige plekken camera´s kwamen te hangen en ook boa´s zijn ingezet om de boel extra onder controle te houden. ,,Het is verbeterd ten opzichte van drie jaar geleden, maar het risico dat het weer oplaait blijft. Vooral de rommel in parken is nog steeds een grote ergernis.” Weil maakt zich zorgen over de komende jaarwisseling. ,,Elk jaar steken jongeren gevaarlijker vuurwerk af. Meer politie op straat zou geen overbodige luxe zijn.” Ook Stichting Jeugd & Jongerenwerk, van jongerencentrum Chill Out, werkt inmiddels samen met de straatcoaches. ,,We zien dat de samenwerking goed verloopt. We zijn blij dat de problematiek wordt aangepakt¨, zegt jongerenwerker en coördinator Robert den Hartog. Chill Out ging in maart stap voor stapweer open, maar met aanpassingen. Zo is er geen vrije inloop meer en zijn de activiteiten besloten. ,,Zo voorkomen we dat grote groepen samenkomen en het verpesten voor de rest.We kunnen ons nu beter richten op kwetsbare jongeren die een veilige plek zoeken,bijvoorbeeld jongeren die gepest worden of autisme hebben”, zegt Den Hartog. ,,De aandacht voor dit onderwerp helpt: jongeren weten dat er grenzen zijn en dat hun gedrag gevolgen heeft.” In de wintermaanden heeft de stichting Nijkerk on Ice (NICE) ook veel jongerenoverlast ervaren en vernielingen meegemaakt. NICE wil niet inhoudelijk reageren.