Rondom omsloten door geboomte ligt achter een particulier terrein aan de Koperweg, pal langs de grens van de gemeente Nijkerk, een hooiland vol onalledaagse planten, en dat betekent kans op veel vlinders. Sprinkhanen en libellen zijn alvast in groten getale aanwezig. Het is heerlijk zomerweer: weinig wind, ruim twintig graden en een zon die steeds verder door sluierbewolking heen breekt. ,,Vier achtste bewolkt maak ik ervan,” zegt Lucie Wessel, de gegevens noterend op het telformulier.

TELLEN Vlindertellers zijn in onze regio dun bezaaid; Lucie woonde vroeger in Nijkerkerveen maar inmiddels in Vaassen. Twee keer per jaar komt ze deze kant op om in twee gebiedjes van Natuurmonumenten vlinders te tellen. Deze telroutes ten noorden van Zwartebroek behoren tot de weinige in onze regio – er zouden er best nog een paar welkom zijn. Het maakt niet uit of het in een natuurgebied, in een dorp of op het platteland is. Van april tot en met september één keer per week tellen is het mooist.

Het Meetnet loopt al dertig jaar, en dat biedt inzicht in de ontwikkeling van de vlinderstand. Op enkele uitzonderingen na blijken de vlinders het niet zo best te doen. Dat is ook de ervaring van Lucie, die twintig jaar geleden een cursus volgde bij Anko de Graaff – inderdaad, zoon van. Vandaag lijkt dat beeld bevestigd te worden. ,,Ik vind dat er superweinig vliegt. Vaak zit er op die kale jonker of de watermunt van alles. O kijk, de eerste. Een bruin zandoogje.”

BLAUWTJE Langzaam komt het los: zandoogjes, witjes, citroenvlinders en op de enige echte koekoeksbloem in de wijde omtrek een blauwtje. Alleen dan donkerbruin; dat kan twee dingen betekenen: een vrouwtje icarusblauwtje of bruin blauwtje. De vlinder heeft de vleugels gespreid; pas als het beestje de vleugels opklapt wordt het stippenpatroon op de onderkant zichtbaar en dat geeft uitsluitsel: bruin blauwtje. Leuke waarneming.

De witjes zijn ook tamelijk lastig uit elkaar te houden. Met enige oefening kun je een grootkoolwitje er redelijk gemakkelijk uit pikken, maar een klein koolwitje en klein geaderd witje moeten echt gaan zitten voor een goede determinatie. Voordeel is dat beide algemeen voorkomen, dus een vergissing is niet zo erg. Maar het blijft opletten. ,,Weer een witje”, wijst Lucie. ,,Welke?”

GELE MANNETJES Als de vlinder gaat zitten op een bloeiende kattenstaart blijkt de onderkant groenig te zijn en de vleugelpunten missen een donkere vlek. Dit is een citroenvlinder, en wel een vrouwtje. De gele mannetjes zijn makkelijk genoeg, maar om één of andere reden vliegen er nu vooral vrouwtjes, ook in het volgende gebied.

Via de Vossenweg en Blokhuizersteeg rijdt Lucie naar de Damweg. Hier stond ooit een boerderijtje dat bewoond werd door de oude boerinnen Koos de Vos en Joke de Bondt; zij verkochten hun grond aan Natuurmonumenten en nog altijd staat het niet vrij toegankelijke terrein bekend als 'Bondte Vos'. Via een laantje, waar onverhoeds een ree wegspringt, bereikt de teller de graslandjes waar geteld wordt. ,,Hé, er is gemaaid, we zijn net te laat.” Het bijna droge hooi, heerlijk geurend naar reukgras, ligt nog op het land; verderop is een trekker met schudder bezig. Een deel van het bloemrijke gewas staat nog overeind. ,,Dat doet Natuurmonumenten wel goed, mede op ons verzoek. Zo kunnen dieren uitwijken naar ongemaaide stukken.”

Inderdaad schiet er drie keer een haas voor de voeten van de teller weg en ook vlinders vliegen rond, zij het opnieuw in lage aantallen: bruine zandoogjes, witjes, citroenvlinders, icarusblauwtjes en een dagpauwoog.

En een… gehakkelde aurelia? Maar de vlinder is aan de kleine kant, de vleugelrand is niet gegolfd en als hij zijn vleugels opklapt, vertonen zich op de onderkant opeens opvallende parelmoerwitte vlekken – een parelmoervlinder! Da’s een zeldzaamheid. Het beest vliegt weg, landt even op een bloem, maar voordat hij zich fatsoenlijk laat fotograferen, verdwijnt hij in een dichtbegroeid stuk en blijft verder onvindbaar. Typisch grapje van de natuur.

Kees van Reenen

De redactie selecteert, voor u, wekelijks een aantal belangrijke, spraakmakende of opmerkelijke verhalen uit de regio.

Kees van Reenen
Foto: Kees van Reenen
Bruin blauwtje in natuurgebiedje aan de Koperweg.
Kees van Reenen
Foto: Kees van Reenen
Vrouwtje citroenvlinder is aan de onderkant groenachtig, maar lijkt in vlucht wit.
Kees van Reenen
Foto: Kees van Reenen
Bruin zandoogje is een algemene vlinder in natuurgebieden maar daarbuiten niet meer.
Kees van Reenen
Foto: Kees van Reenen
Vlinders tellen aan de Koperweg buiten Zwartebroek.
Chrisvan Swaay, De Vlinderstichting
Foto: Chrisvan Swaay, De Vlinderstichting
Kleine parelmoervlinder wordt slechts zelden waargenomen in de Vallei.
Kees van Reenen
Foto: Kees van Reenen
Parende kleine geaderde witjes in niet-gemaaid stuk aan de Damweg te Zwartebroek
Kees van Reenen
Foto: Kees van Reenen
Parende kleine geaderde witjes. Op de achtergrond vlinderteller Lucie Wessel