De Vries zit net als psychiatrisch gezinsbehandelaar Jan Pieter Versteeg namens Pro Persona aan tafel en van Karakter is dat Nienke Esselink. Zij is ook psychiatrisch gezinsbehandelaar. De genoemde GGZ-instellingen vormen samen met Eleos het FACT-team jeugd. Het team met specialisten is actief in Wageningen, Ede, Rhenen, Veenendaal en omgeving en komt aan huis.

Vijf jaar geleden werd het initiatief genomen en het doel is een (duurdere) opname in een kliniek te voorkomen. ,,We willen er uiteindelijk voor zorgen dat kinderen hun leven weer oppakken. Lukt dit in bepaalde gevallen niet helemaal, dan stellen we kleinere doelen", aldus Versteeg. Voor volwassenen bestond deze manier van werken al langer. ,,We zijn één team met mensen van verschillende organisaties. Pro Persona is hoofdaannemer en budgethouder", legt De Vries uit. ,,Karakter beschikt over de klinische capaciteit, zeg maar de bedden. Pro Persona heeft de link met volwassenzorg en de crisisdienst en Eleos sluit mooi aan met de Christelijke signatuur", zegt Esselink.

WOONOMGEVING De specialistische behandeling wordt in de eigen woonomgeving van de jongere geboden. De specialisten van het FACT-team komen dus aan huis en praten met het kind zelf. Daarnaast wordt het gesprek aangegaan met bijvoorbeeld ouders, broertjes of zusjes en eventueel de school. ,,Onze doelgroep is jongeren van 4 tot 18 en als dat nodig is tot 23 jaar", legt Esselink uit. Als thuisbasis fungeert het pand De Riethorst van Pro Persona aan de Willy Brandtlaan in Ede. 

De problemen zijn groot als een beroep op het FACT-team wordt gedaan. ,,Het betreffende kind komt bijvoorbeeld zijn bed niet meer uit en/of gaat niet meer naar school. Zelfs zelfmoord zou een gevaar kunnen zijn. We komen bewust aan huis, omdat opname een grotere impact heeft op de betrokkenen." Bij FACT geven ze aan dat intensief samenwerken het grote voordeel van het team is. ,,Alle disciplines kunnen we ambulant inzetten. De lijntjes zijn kort."

Deze jongeren halen het dag- en nachtritme door elkaarEen regelmatig voorkomend probleem is anno 2020 ook de gameverslaving. ,,We zien het ook steeds vaker bij jongeren met autisme", geeft Versteeg aan. ,,Het is voor deze jongeren vaak een veiligere manier van communiceren dan in het echt. Jongeren komen hun kamer niet meer uit en halen het dag- en nachtritme door elkaar." Het team kan veertig tot zestig kinderen tegelijk helpen. ,,We beginnen iedere dag met een overleg. Daarin bespreken we een aantal jongeren die extra zorg nodig hebben. Hoe gaat het met ze en welke hulp is vandaag nodig. We zetten hun namen letterlijk op een bord. Als iemand bijvoorbeeld in paniek belt, weten we direct om wie het gaat. We kunnen op- en afschalen", aldus De Vries. ,,Linksom of rechtsom; we gaan ervoor om ze te helpen", zegt Versteeg. ,,Het is daarbij belangrijk dat alle leden van het team flexibel en assertief zijn."

In overleg kunnen de jongeren zelf de doelen bepalen waar ze voor willen gaan. ,,Dat kan voor de één letterlijk zijn het weer uit bed komen. Voor een ander is het bijvoorbeeld weer naar school gaan en/of naar de sportvereniging." Versteeg vult aan: ,,De jongeren mogen zelf bepalen hoeveel tijd ze nodig hebben. Wij hebben geen haast. Soms duurt het heel lang voordat we contact maken, omdat ze het vertrouwen in hulpverleners hebben verloren. Het hele gezin heeft er last van en we proberen met kleine stapjes verbetering te bereiken."

Soms kan ook het FACT-team niet voorkomen dat tijdelijke opname van een jongere noodzakelijk is, bijvoorbeeld voor de eigen veiligheid. ,,Dan nog laten we niet los", geeft Esselink aan. ,,De ambulante behandeling wordt dan even stopgezet, maar we blijven in contact met de jongere. Ook tijdens de opname."

KEURMERK Vorig jaar is het landelijke keurmerk Jeugd Flexible ACT in de wacht gesleept. Dit gaat uit van Stichting Centrum Certificering ACT en FACT (CCAF) en zij bevorderen de kwaliteit van zorg aan mensen met ernstige psychische aandoeningen en hun naasten. Het CCAF voert jaarlijks ruim 100 audits uit bij ACT- en Flexible ACT-teams. ,,Toen we een jaar bestonden ontvingen we dit keurmerk ook en het is drie jaar geldig", geeft De Vries aan. ,,We zijn erg trots dat we het opnieuw te pakken hebben. Het is een mooie erkenning voor het werk dat het FACT-team doet. Het is een indicatie dat we goed bezig zijn en dat onze aanpak werkt. Het keurmerk biedt houvast voor cliënten, familie en zorginkopers."

De kosten van het FACT-team worden door de deelnemende gemeenten gedragen. Zorgmanager Iris de Vries is jaarlijks in gesprek om te praten over de toekomst. ,,Het liefst maken we afspraken voor de lange termijn, maar dat is helaas niet altijd mogelijk. Ook gemeenten kunnen het geld natuurlijk maar één keer uitgeven en zij hebben ook andere uitgaven."

Door Barry Wensink

Voorbeeldcasus:
Anna (17) is autistisch en door verandering van school is ze vastgelopen. Ze komt thuis te zitten en krijgt een depressie. Ze heeft een negatief zelfbeeld en komt de deur niet meer uit. Dat moet doorbroken worden. Haar ouders zijn wanhopig en de huisarts en het Centrum voor Jeugd en Gezin kunnen het niet oplossen. Dan komt het FACT-team jeugd in beeld. Het kind is afgegleden en er is veel strijd in het gezin. Dwangmatig doet Anna 's morgens wel drie uur lang (!) de deur telkens een klein stukje open en dan weer dicht. Ze heeft de hele dag nodig om zich er toe te zetten om naar een afspraak te gaan. Leden van het FACT-team gaan op huisbezoek en proberen door middel van kleine stapjes verbetering in de situatie aan te brengen. Het doel is uiteindelijk dat Anna weer naar school gaat. Bij tegenslag komt het FACT-team eventueel opnieuw in actie.