Het havenkantoor van de Arkersluis biedt wijd en zijd een prachtig uitzicht. Daar doet het miezerige weer van deze dag niets aan af. Verregende schoolklassen fietsen voorbij. In de heiige verte doemen de donkere silhouetten van de vrachtschepen op die naar ‘buiten’ geschut moeten worden. Woutje Kuykhoven heeft vandaag dienst op de sluis. Ze vertelt dat ze op bijzondere wijze in dienst is gekomen bij de gemeente Nijkerk. ,,Ik was werkeloos en werd gevraagd om mee te doen aan een project voor vrouwen in een mannenbaan. Ik kon hovenier worden in de plantsoenendienst. Dan moest ik drie dagen per week werken en daarnaast een driejarige opleiding tot hovenier volgen. Daarna kwam ik dan in vaste dienst bij de gemeente”, vertelt Kuykhoven.

Na twaalf jaar in de plantsoenendienst gewerkt te hebben vond ze het tijd voor verandering en vroeg ze of er intern een andere baan voor haar was. Ze kreeg het aanbod om havenmeester te worden. ,,Ik wist niet eens dat er een sluis in Nijkerk was en kon me niets bij de werkzaamheden voorstellen”, geeft ze eerlijk toe. De kennis deed ze op tijdens een driejarige opleiding ‘Nautische functies’. ,,Het havenkantoor was toen de helft kleiner. Er werd nog gewerkt met een typemachine en een fax. En we droegen nog een uniform”, vertelt Kuykhoven. 


ARJEN GERRITSMA

Ik wist niet eens dat er een sluis in Nijkerk was.

Het uniform heeft inmiddels plaatsgemaakt voor een vlotte polo, sweatshirt en broek. ,,Er kwam toen 86.000 ton vracht per jaar binnen. Wij zijn, als middelgrote haven, één van de snelst groeiende havens. En één van de schoonste sluiscomplexen”, zegt ze niet zonder trots. ,,Het is hier net zo schoon als we het bij ons thuis doen. Wij moeten erin werken en naar kijken.”

MENSENKENNIS De sluis wordt naast Kuykhoven bemand door havenmeester Jan van Essen en invaller Frans Kedde. ,,We hebben de taken verdeeld. Jan doet het onderhouden ik de administratie.” Ze vindt het werk op de sluis heel afwisselend. Ze heeft veel contact met schippers(vrouwen), recreanten, fietsers, wandelaars en mensen die beroepsmatig aanwezig zijn. ,,Je moet goed aanvoelen hoe je iemand te woord staat. Mijn mensenkennis is in de loop der jaren verdriedubbeld.”

In 2000 kregen de havenmeesters er een taak bij, namelijk marktmeester van de warenmarkt in Nijkerk. Daar haalden ze niet zoveel plezier uit als hun werk op de sluis. Wegens privatisering van de markt in 2017 kwam de functie van marktmeester te vervallen. Kuykhoven coördineert wel voor evenementen zoals Boerenmaandag, Bevrijdingsdag, Flitstriatlon, Trekkertrek, Sleepbootdagen en de Sinterklaasintocht de benodigde dranghekken, verkeersborden en vlaggenmasten. ,,Veel evenementen vinden kort na elkaar plaats en dan moet je het materiaal goed coördineren”, zegt ze.

Wij zijn één van de snelst groeiende havens. En één van de schoonste sluiscomplexen.

TWAALFHONDERD VRACHTSCHEPEN Per jaar maken ruim circa twaalfhonderd vrachtschepen afkomstig uit Nederland, België, Duitsland, Polen en Spanje, gebruik van de Arkersluis. Zij brengen gezamenlijk één miljoen ton netto vracht (bulk) naar ABZ Diervoeding, Asfalt Centrale Nijkerk, Zandhandel & Containerbedrijf J. van den Brom, De Heus Voeders BV en Eeltink Zandwinning. ,,Vervoer over water is nog steeds het beste en minder duur dan met vrachtwagens. Het is door de corona een maand iets minder druk geweest, maar daar lopen we nu weer op vooruit”, aldus Kuykhoven.

Jaarlijks komen er ruim duizend recreanten met hun boot naar de binnen- of buitenhaven. ,,Door de crisis, in de jaren tachtig, is de recreatievaart afgenomen en ook door overlijden van vaste recreanten. Zeilboten kunnen, in verband met het viaduct, niet naar binnen. Nijkerk mist nog een viswinkel aan de haven waar passanten een lekker visje kunnen kopen", vindt de havenmeester.

Als havenmeester wordt ze ook geconfronteerd met overledenen, mensen die hun leven hebben beëindigd door verdrinking. Kuykhoven schat dit al zo’n zes of zeven keer meegemaakt te hebben. Haar taak is dan om de politie in te schakelen en de sluis te sluiten. Ze is er vrij nuchter onder: ,,Ik zorg dat de overledene komt waar hij/zij thuishoort.” In 1999 werd er in de sluis een lichaam gevonden van een man die door eenmisdrijf om het leven was gekomen. ,,Hij was met kettingen en gewichten aan een trap vastgemaakt. Doordat een schip de ketting raakte kwam het lichaam bovendrijven. De hele Nederlandse pers was toen hier.”


ARJEN GERRITSMA

REUZESCHILDPAD Levende have is er ook bij de sluis te vinden, Kuykhoven heeft al van alles langs zien komen. ,,Ieder jaar kwamen er twee zeehondjes die een paar dagen bleven. Ze maakten ook uitstapjes naar Amersfoort en Harderwijk. De zieke zeehond ‘Hulcky’, genoemd naar Bad Hulckesteijn waar hij nabij werd gevonden, werd gevangen en naar Pieterburen gebracht.” Ook dit item haalde de televisie. Ook een reuzeschildpad zwom in de haven rond. En begin van dit jaar werd een uitgehongerde wilde kat dagelijks liefdevol van eten voorzien door de havenmeesters. De kat groeide uit tot een tam en welvarend beestje maar werd helaas overreden. 

Kuykhoven moet nog tien jaar werken, maar lijkt er zeker niet tegenop te zien. ,,Nijkerk is een leuke gemeente om voor te werken, heel gemoedelijk”, besluit ze. Er komt een vrachtschip aan dat geschut moet worden. De schipper komt even een praatje maken. Als hij voorbij vaart is het naambord van zijn schip zichtbaar: ‘De Stad Nijkerk 1.’Toeval bestaat niet!

Door Belinda van der Horst