Wim Drost is uitgever geweest. In zijn loopbaan publiceerde hij al wiskundeschoolboeken, boeken over het uitgeverijbedrijf en een roman over Eritrea. ,,Ik begon ooit als docent wiskunde. Via mijn auteurschap ben ik 35 jaar lang actief geweest als uitgever en uitgeefdirecteur. Momenteel ben ik bezig aan een roman over een kleine uitgeverij die door digitalisering net na de eeuwwisseling de business kwijtraakt.” 

Tot zijn 25e woonde Drost in Nijkerk. ,,Ik voel me nog steeds een beetje een Niekarker. Mijn ouders zijn in de crisis van de eind jaren 30 vanuit Veenendaal naar Nijkerk verhuisd. Mijn vader, al lang overleden, was bloemist en heeft op verschillende plekken in de stad een bloemenzaak gehad. Het laatst op de Oosterstraat.” Na het overlijden van zijn moeder in 2016, toen hij op zoek ging naar het waarom van de emigratie die niet doorging, ontstond het idee om een roman te schrijven. 

TIEN MILJOEN INWONERS ,,Pas in de jaren ‘60 ging het veel mensen voor de wind, maar eind jaren veertig was er een grote groep waar het economisch gezien niet goed mee ging. Nederland moest opgebouwd worden. Het beeld was dat er niet genoeg ruimte in Nederland was, met name voor alle boerenzonen. De inpoldering van de Zuiderzee gaf niet voldoende soelaas. In 1950 werd de bevolking van tien miljoen inwoners gezien als te veel om te kunnen huisvesten en te voeden. Koningin Juliana zei in een troonrede dat de emigratie met kracht bevorderd moest worden." 


Wim Drost

RECLAME En zo gebeurde het. De overheid begon een propagandacampagne om mensen te bewegen te emigreren. ,,Mijn vader was ontevreden omdat het economisch niet goed ging. Burgemeester Bruins Slot kreeg een subtiel briefje vanuit het rijk waarin werd aangegeven dat hij maar flink reclame voor de emigratie moest maken. In Nijkerk liep de emigratie achter op plaatsen in de omgeving. Tijdens bijeenkomsten werden gouden bergen beloofd en je was een held als je ging.” Wie emigreerde, kon soms ook rekenen op een geldbedrag. ,,Er was een filmpje waarin een flat te zien is. Een vrouw staat op haar balkon een kleedje uitkloppen en het vuil komt beneden op het balkon van een ander gezin terecht dat net zit te eten. Een voice-over zegt: ‘Nederland wordt wel te vol’. Mensen werden door dit soort filmpjes gevoelig om te emigreren. In Friesland werd zelfs een muziekkorps opgeheven omdat er zoveel mensen uit het dorp emigreerden.” 

MOOIE VERHALEN Voor zijn boek ging Drost in gesprek met wetenschappers en las hij veel boeken en kranten uit die periode. ,,Gaandeweg kwam ik steeds meer mooie verhalen op het spoor.” In zijn boek verhaalt Drost over Johan en Anneke Donkersgoed in het fictieve plaatsje Nieuwerveen. ,,Zij hebben een kwekerij en een winkel en besluiten te emigreren, waardoor ze middenin de propagandamachine terecht komen, met alle gevolgen van dien. Ze volgden Engelse les om zich voor te bereiden op hun emigratie. ‘Emigreren was vooruitzien’ was de slogan die gehanteerd werd. Engels leren hoorde daarbij. Toch gingen heel veel mensen weg terwijl ze nauwelijks een woord Engels spraken.” 


Wim Drost

Mijn vader had zelfs al het adres waar hij zou gaan werken.

Eén op de drie Nederlanders maakten na de oorlog plannen om te emigreren. In de praktijk ging echter nog geen vijf procent van de Nederlanders werkelijk weg. De mensen die emigreerden naar Canada moesten eerst verplicht een jaar lang bij een boer werken voordat ze zelf een bedrijf konden beginnen. ,,Mijn vader had zelfs al het adres waar hij zou gaan werken. Er werd een familiefoto gemaakt voor het afscheid. Vroeger was een emigratie echt nog een landverhuizing. Dat deed je voor het leven. Ineens ging alles niet meer door." Wat de reden was, blijft gissen. Waren er teveel kinderen of kregen zijn ouders een slechte referentie? De toelatingseisen waren streng vergelijkbaar met de eisen die gesteld werden aan mensen die zich in de Noordoostpolder wilden vestigen. Als je bijvoorbeeld een kind met het Syndroom van Down had, mocht je niet naar de nieuwe polder. ,,Een aspirant-emigrant kreeg zelden te horen waarom een aanvraag werd afgewezen. Emigratieconsulenten wonnen achter de rug van de betrokkenen om referenties in bij een dominee, pastoor of burgemeester. Veel hing van hun oordeel af." 

Ik snap wel waarom mijn ouders wilden emigreren. Op alle fronten leek de wereld erg bedreigend.

Door het schrijven van zijn boek heeft Drost meer waardering gekregen voor de omstandigheden waarin de mensen toen leefden. ,,Ik snap wel waarom mijn ouders wilden emigreren. In Nederland waren veel producten aan het eind jaren van de jaren veertig nog op de bon. Ook heerste er angst voor een nieuwe oorlog. Men spreekt daarom ook over die periode als ‘de eeuw van de angst’. Er was oorlog in Nederlands Indië, de Koude Oorlog begon en de Koreaanse oorlog. Ook ontstonden er de problemen in Israël. Op alle fronten leek de wereld erg bedreigend. Met dit boek wil ik de lezer een beeld geven van die periode en een stem geven aan mensen die wilden emigreren, maar werden afgewezen.”  

De titel van het boek verwijst naar de bakfiets die zijn ouders als vervoersmiddel gebruikten voor hun bloemenzaak en voor de familie. ,,Een auto hadden ze niet in die tijd. In het dagelijks leven en ook in het boek speelde de bakfiets een centrale rol.” 

‘Met de bakfiets naar Canada’ is te koop via uitgeverij Gopher (Isbn 9789493172630).

Door Maranke Pater