Frans Poorter, de huidige eigenaar van Frans Poorter Beddenspeciaalzaak, geeft aan dat hij een vrij ingewikkelde familiegeschiedenis heeft, omdat door de decennia heen alle Frans Poorters werden vernoemd naar hun vader. De geschiedenis van de Poorters begint in Blokzijl in 1911, waar mattenschippers vandaan voeren om hun handelswaar te verkopen. ,,Het waren neringsschippers. Mijn overgrootvader kwam in 1890 al in Nijkerk om zijn waren te verkopen. Ze legden hun schip voor Zeemans Welvaren neer en alle matten werden uitgestald in de kruiwagen. De verkoop deden ze lopend, tot aan Bunschoten toe", legt Frans Poorter senior uit. ,,Iedere mattenverkoper had zijn eigen stuk ‘mattenland’. Ze gingen ook naar grote steden toe, met schepen die helemaal volgeladen waren. Er waren in Nederland tientallen mattenschippers, maar de schippers van Blokzijl waren de bekendste. In het boek ‘De Schippers van Blokzijl’ wordt deze geschiedenis en de geschiedenis van mijn voorouders ook beschreven.” 

Frans Poorter junior: ,,Vanuit die Poorter-familie, een andere tak dan de onze, ging er één Frans Poorter naar Harderwijk Hij begon daar een woninginrichtingbedrijf. We zien hem als Frans Poorter 1. Hij wilde het bedrijf graag uitbreiden en daarom is hij naar Nijkerk verhuisd. Hij had hier vrij kort de leiding over het bedrijf, maar werd ziek en toen is de zaak overgegaan naar de grootvader van mijn vader, die we voor het gemak binnen de familie Frans Poorter 2 noemen. Mijn opa’s opa heeft het ook niet lang volgehouden en heeft het bedrijf uit handen gegeven aan zijn zoon, Frans Poorter 3. Mijn vader heeft uiteindelijk de zaak overgenomen en in 1988 ben ik als vijfde Frans Poorter in de winkel gaan werken." Het pand van de familie Poorter lag in het begin aan de Venestraat, maar voor de aanleg van de Torenstraat moest het gebouw worden gesloopt. In 1917 streek de familie Poorter neer aan het Verlaat 6 en 8. Frans Poorter junior: ,,In 1917 zijn ze op het Verlaat gekomen. Waarschijnlijk bestond het bedrijf eerst uit drie verschillende pandjes."

In 1933 werd een pakhuis achter de winkel gebouwd. Dat kostte toen 3.000 gulden. Frans Poorter junior: ,,Het pakhuis werd gebouwd op de plek van de tuin, die een diepte van 39 meter had. In 1950 werden alle meubels omhoog getakeld naar de tweede nieuwe etage. 

Het verhaal gaat verder onder de foto (Frans Poorter junior). 

MATRASSEN De matrassen en de bedden werden nog helemaal zelf gemaakt. Frans Poorter senior: ,,Mijn vader begon om 06.00 uur ‘s ochtends met het werken aan een matras. Om 10.00 uur was hij daar mee klaar en dan ging hij met het gemaakte matras de weg op om het te bezorgen. In het begin werden de matrassen nog gevuld met kapok of stro. Die grote balen kapok haalde mijn vader uit Amsterdam. De kapok werd als vulling in de matrassen genaaid. De matrassen waren keihard en ze bestonden uit meerdere delen die met de hand vast waren gemaakt.” Half Nijkerk sliep op de harde randen. Soms bestonden matrassen zelfs uit drie delen, als mensen een groot bed wilden voor hun gezin. ,,Op zijn bakfiets bracht mijn vader de matrassen weg. De bakfiets was het enige vervoersmiddel dat je had in de oorlog en we moesten met de bakfiets ook dwars door de polder heen, door de modder richting zee. Onder aan de dijk in Diermen werd er een paard voor de bakfiets gezet, omdat we er anders niet doorheen konden.” 

BESTELAUTO In de Tweede Wereldoorlog was er weinig werk, maar de stoffeerder van het bedrijf bleef toch. Frans Poorter senior: ,,Er bestond een grote kans dat wanneer hij weg zou gaan, hij in Duitsland tewerkgesteld zou worden. Tot 1944 hebben ze in de winkel nog door kunnen werken. Mensen bleven trouwen in de oorlog, en omdat ze vanuit het huis van hun ouders trouwden, werd er ook vaak een volledige uitzet aangeschaft.” Na de oorlog kwam ook de loop in de winkel weer terug. Frans Poorter senior: ,,We reden regelmatig naar Culemborg en Genemuiden, wat nog steeds een tapijtstad is. Daar laadden we de bestelwagen vol met tapijt en meubels. Bij thuiskomst zetten we de spullen in de etalage en binnen no time was alles uitverkocht.” In 1948 werd een bestelauto aangeschaft. ,,Eigenlijk was het autootje veel te klein, maar je kon er toch een hoop mee wegbrengen", vertelt Frans Poorter senior. ,,Zo paste ons tapijt van 120 centimeter breed er erg goed in. Het was een Engelse auto, die achtergelaten was in de Tweede Wereldoorlog, en daarom hadden we af en toe wel wat moeite met inhalen, omdat het stuur aan de rechterkant zat.” 

Het verhaal gaat verder onder de foto (Frans Poorter junior). 

Frans Poorter senior: ,,Toen ik geboren werd, was alles nog in de oude staat. Na de oorlog werd de winkel verbouwd. Vroeger bevatte het pand bijvoorbeeld nog twee oude kelders. Het gebouw stamt waarschijnlijk uit 1706. De oude schoorsteen was zó gammel na een fiks aantal windvlagen dat mijn vader besloot om hem af te breken.” De winkel werd een meter naar achteren verplaatst, omdat het Verlaat erg smal was. In 1960 werd het voorste gedeelte en het woonhuis afgebroken. De toonkamer was in 1953 al gereedgemaakt.

LINNENCLUB Na de oorlog floreerde de zaak. De komst van binnenveringsmatrassen met spiralen zorgde voor een toeloop aan klanten. Frans Poorter senior: ,,Later kwamen de kunststof matrassen. De binnenvering gaf al veel meer comfort. Mensen konden kiezen tussen een blauw, geel of groen matras, maar ze gingen er nooit op liggen om ze uit te proberen.” In de jaren ‘70 werd de slaapkamer afdeling uitgebreid op de bovenverdieping. Ook werd er een linnenclub opgezet. Frans Poorter Senior: ,,Mijn vrouw Riet vond het heel erg leuk om de verkoop hiervan te doen. Ze verkocht handdoeken en textiel.” 

Frans Poorter senior was 16 jaar oud toen hij van school kwam: ,,We kwamen in een tijd terecht waarin kamerbreed tapijt in opkomst was. Onze drie stoffeerders deden niets anders dan het inrichten van huizen. Kleine banen stof werden met de hand aan elkaar genaaid.” De drukste maanden liepen van maart tot en met april. Frans Poorter senior: ,,Dit had alles te maken met de jaarlijkse schoonmaak. Voor ons waren het hoogtijdagen. Bij de grote schoonmaak werd de kachel uit huis gehaald. De boeren in Nijkerk wilden op de heerd nieuw zeil of vloerbedekking hebben. Er woonden ontzettend veel boeren in Nijkerk en later kwam daar de polder ook bij, waar veel klanten vandaan kwamen.” Voor Frans Poorter junior zijn het juist de rustige maanden: ,,Wij gaan meestal zelf op vakantie in deze tijd.” 

Het verhaal gaat verder onder de foto (Frans Poorter junior). 

OVERNAME Frans Poorter junior is als vanzelf de zaak ingerold. Frans Poorter senior: ,,Als hij was gaan studeren, had ik de zaak verkocht. Hij heeft nooit plannen gehad om de winkel over te nemen, maar het was mooi toen hij aangaf dat wel te willen. Mensen vragen weleens: ‘hoe kan het dat jullie al 108 jaar bestaan?‘ Dan antwoord ik dat ik vijftig jaar lang de winkel heb gevoerd en mijn vader voor mij dertig jaar. Frans 5 zit nu ook tegen de dertig jaar aan. Er werd nooit over gesproken dat ik een ander beroep zou kiezen. Mijn vader bouwde een prachtig winkelpand met een woonhuis erboven en toen wij trouwden, zijn wij boven de winkel gaan wonen. Mijn vrouw heeft 25 jaar lang meegewerkt in de winkel. Toen Frans 5 met zijn vrouw Annemarie in 1991 de zaak overnam, ben ik naar Zeewolde vertrokken om daar te pionieren met een woninginrichtingszaak. Ik heb nog honderden huizen kunnen inrichten daar. We verkochten er wel bedden, maar het meeste wat verkocht werd was vloerbedekking en gordijnen.”

HOFLEVERANCIER In 2011 tijdens het 100-jarig bestaan van de zaak deed Frans Poorter junior een aanvraag om hofleverancier te worden. Dit bleek een lang traject te zijn. Via de burgemeester, de commissaris van de koningin, het ministerie van financiën, justitie en economische zaken heeft uiteindelijk koningin Beatrix het predicaat hofleverancier verleend. ,,Dat was een grote verrassing. We zijn daar enorm trots op." 

SLAPEN Door de opkomst van grote meubeltoonzalen als Piet Klerx en IKEA besloot Frans Poorter junior zich te specialiseren op het gebied van slapen: ,,Ik vind dit veel interessanter dan het vak van woninginrichter. Steeds vaker blijkt uit onderzoek dat slapen enorm belangrijk is om overdag goed te functioneren. Je lichaam moet ’s nachts herstellen van de dag. Het is de tweede levensbehoefte na drinken en vóór eten. Met collega’s hebben we de beddenspecialistgroep opgericht. Samen met TU Delft hebben wij een sensor ontwikkeld die het slaapgedrag van mensen meet. Wij willen graag weten hoe iemand slaapt, want klachten zijn zo beter te herleiden. Ook de temperatuur in een slaapkamer is van invloed op het slapen. Op deze manier kunnen wij mensen veel beter adviseren wat een goed bed voor hen is, wat past bij hun postuur en de manier van slapen."

Het verhaal gaat verder onder de foto (Maranke Pater).

Natuurlijk heeft hij er wel eens aan gedacht om de zaak te verhuizen naar het industrieterrein. Frans Poorter junior: ,,Toen ik dat voorstelde, was de gemeente not amused, omdat er dan een groot pand leeg zou komen te staan in de binnenstad. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om hier te blijven. We hebben wel een magazijn op het industrieterrein. Voor de deur parkeren blijft lastig, maar het is wel heel gezellig om met onze zaak midden in de stad te zitten.” 

Door Maranke Pater

Dit verhaal is mede tot stand gekomen dankzij gesprekken met de vierde en vijfde Frans Poorter in rij. Voor de leesbaarheid noemen we hen Frans Poorter senior en Frans Poorter junior, de huidige eigenaar van de zaak. Inmiddels is er ook een zesde Frans Poorter. Hij studeert nog en heeft nog geen directe plannen om het bedrijf in de nabije toekomst over te nemen.