Bij Accent Praktijkonderwijs moest direct na de eerste persconferentie over de coronacrisis geschakeld worden. Marieke van Haanschoten, directeur: ,,We hoorden al signalen over het virus, dat de scholen mogelijk dicht zouden gaan, maar hadden verwacht dat het niet zo’n vaart zou lopen. Toch hebben we in de weken voorafgaand aan de lockdown wel nagedacht over hoe we het onderwijs vorm moesten gaan geven als er wel degelijk een lockdown zou komen. Hierdoor konden we al vrij snel crisisteams vormen die met elkaar de lijn hebben uitgezet die we nu volgen.”  

STAGE Per leerjaar werden leerlingen geclusterd. Er werden woordvoerders voor de ouders aangesteld onder docenten. ,,Het praktijkonderwijs is anders dan een VMBO of een hoger niveau. Wij hebben een curriculum en onze leerlingen doen niet na vier jaar een centraal examen. Hierdoor kregen we wel veel ruimte om het onderwijs vorm te geven. We konden nadenken op welke gebieden we lessen wilden ontwikkelen zodat ze  thuis goed toepasbaar zijn.” Stages gingen zoveel mogelijk door. ,,Praktijkscholen leren in de praktijk en kinderen gaan vanaf hun vijftiende op stage. Veel scholen zijn gestopt met stages, maar wij wilden ze graag door laten gaan, mits een bedrijf er ruimte voor bood en zich aan de maatregelen van het RIVM hield. Ook ouders moesten wel akkoord gaan. Wij leiden leerlingen immers op om te gaan werken en daarom moest het voor hen gewoon doorgaan.” 

Vooral in de horeca werden stages gestopt, maar ook die plekken komen weer langzaam op gang. ,,Sommige leerlingen zaten in de fase dat ze zouden uitstromen en vier dagen in de week stage zouden lopen. Voor sommigen van hen hen hebben we dispensatie aangevraagd. Er waren ook leerlingen die een baan niet konden krijgen omdat er bij het bedrijf geen plek meer was door de coronacrisis. Je kunt niet nabootsen wat ze in de praktijk leren en ook thuis valt dit niet te doen. Gelukkig was het maar een klein groepje leerlingen dat tegen deze problemen aan liep, maar dan vind ik nog elke leerling er een teveel. Je wilt immers niet dat hun ontwikkeling stagneert.” 

Ik ben tevreden hoe het onderwijs verloopt, maar leerlingen horen gewoon op school te zijn.

De onderbouw gaat inmiddels twee keer per week naar school met een halve klas en op woensdag werken de leerlingen allemaal thuis. ,,Voor bovenbouwers is het heel verschillend wanneer ze naar school komen, omdat dit afhankelijk is van hun stages. Het praktijkonderwijs is lastig vorm te geven als je op afstand les moet geven. Het moet ook allemaal niet te lang meer duren. Ik ben tevreden hoe het onderwijs verloopt, maar we doen leerlingen nog steeds tekort, ze horen gewoon op school te zijn.”  

VASTE GROEP Het praktijkonderwijs is volgens Haanschoten het beste te vergelijken met de structuur van een basisschoolklas. ,,Onze leerlingen hebben een vaste groep en een vaste mentor. De mentor heeft veel contact met de leerlingen gehad en elke dag opdrachten gestuurd. Vakdocenten hebben praktijkopdrachten gemaakt, maar ze hadden niet de materialen voor thuis. Onze school leidt op voor wonen, vrije tijd en burgerschap. Daar hoort leren koken ook bij, dus onze vakdocenten hebben veel filmpjes gemaakt waarin ze kookten voor de leerlingen, zodat ze het na konden doen.”  De zorgdocent maakte filmpjes hoe ramen gelapt moeten worden en hoe je een toilet schoon maakt. ,,Leerlingen werden beoordeeld op de filmpjes die ze maakten.”  

Docenten en leerlingen zijn door deze periode heel creatief geworden.

CREATIEF Op school bleven de technieklokalen onbenut. Leerlingen die geen eigen laptop hadden, konden er een van school lenen. ,,Ik merkte dat docenten en leerlingen door deze periode heel creatief zijn geworden. De leerlingen konden veel meer dan we verwacht hadden. Voor sommige leerlingen was het best lastig om te leren om documenten op geleende computers op te slaan en deze te versturen. Op momenten dat het spaak liep, stuurden we een docent naar hun huis toe.” Voor een aantal leerlingen betekende het thuiswerken ook een verademing. ,,Deze scholieren hebben echt een sprong gemaakt in hun ontwikkeling, omdat ze geen last hadden van prikkels die ze kregen door klasgenoten.”  

Iedere mentor had toezicht over vijftien leerlingen, omdat de klassen in het praktijkonderwijs klein zijn. ,,Elke week was er contact om de leerlingen te volgen. Als ze geen contact met hen kregen, moest dat gemeld worden. Gelukkig is dit niet gebeurd. Docenten hebben aardig een vinger aan de pols gehouden met betrekking tot de sociaal emotionele staat van leerlingen. Na twee weken hadden wij de eerste leerlingen alweer op school rondlopen. De kwetsbare leerlingen hebben wij opvang geboden. Dit waren leerlingen die niet tot leren kwamen of waarvan de structuur niet goed was.” 

Na de meivakantie gingen ook de NT2 leerlingen naar school, die extra taalonderwijs nodig hadden. ,,Als je niet constant Nederlands spreekt, stagneert je taalontwikkeling.” Zorgcoördinatoren en afdelingsleiders kwamen regelmatig bij elkaar om leerlingen te bespreken. ,,We hebben ontzettend veel maatwerk geleverd en waar nodig het gebiedsteam erbij betrokken. Zorg zit ingebed in onze organisatie, maar gelukkig kunnen wij deze zorg in onze kleinere klassen goed vormgeven.” 

Voor iedereen is een nieuwe klas spannend, maar voor onze leerlingen is dat extra.

BRUGKLASSERS Normaal gesproken krijgen eerstejaars een uitgebreid intakegesprek op school. Nu moest alles online. ,,Een intakegesprek is nodig om te bepalen welke zorg een leerling nodig heeft. Er wordt een compleet OPP gemaakt. We hopen dat de leerling voor de zomervakantie nog kennis kan maken met de klas. Voor basisscholen geldt namelijk nog de regel dat leerlingen wel bij elkaar in de buurt mogen komen. Op deze manier kunnen ze toch met elkaar en met hun mentor kennis maken. Voor leerlingen is het belangrijk dat ze al een gezicht hebben bij de namen van de klas. Voor iedereen is een nieuwe klas spannend, maar voor onze leerlingen is dat extra.” 

Haanschoten zou het heel jammer vinden als de school na de zomervakantie niet kan starten zoals gebruikelijk. ,,Ik schat de kans alleen erg hoog in dat we het volgens de huidige maatregelen moeten doen. We moeten voor die tijd een plan verzonnen hebben om onze eerstejaars zo goed mogelijk te kunnen bedienen. Ze hebben nog zoveel aandacht nodig en moeten gewend raken aan online werken. Het is bijna ondoenlijk om ze thuisonderwijs te geven. We willen hen zeker de eerste tijd zoveel mogelijk naar school laten komen. Ze moeten eerst het een en ander weten kunnen voor ze aan het werk kunnen.”  

DIPLOMA Sinds dit jaar krijgen leerlingen in het praktijkonderwijs voor het eerst een officieel diploma. ,,Wij zijn voor het eerst gaan diplomeren. Het was erg leuk om de leerlingen te kunnen vertellen dat ze geslaagd waren en dat ook zij hun tas aan een vlag konden hangen. Het was een uniek moment.” Voor het afscheid van de laatstejaars wordt een verrassing georganiseerd. ,,We gaan het groots optuigen en volgens alle regels die gelden voor het RIVM. Onze leerlingen verdienen dit gewoon. Er zijn leerlingen die al sinds 9 maart niet meer op school zijn geweest, alleen voor hun eindgesprek. Het is een rare afsluiting van hun schoolperiode, maar we hopen op deze manier er een mooie draai aan te kunnen geven.”  

Door Maranke Pater