Toen Nederland onafhankelijk werd, stond uitdrukkelijk in de grondwet dat onderwijs de toestemming van een stadsbestuur nodig had. In 1857 werd bepaald dat het onderwijs gemengd en dus neutraal gegeven moest worden op de stadsschool. In 1847 werd in Nijkerkerveen al één van de eerste christelijke scholen van het land gesticht. Thorbecke zorgde ervoor dat er een wijziging in de grondwet kwam, waardoor er officieel vrijheid kwam voor het geven van welk soort onderwijs dan ook. 

Pas in 1856 werd de Vereniging tot hulpverlening voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs opgericht. De voorzitter hiervan was de heer Schöttelndreiër, die hoofd was van de openbare school aan de Kolkstraat. In 1867 werd de wens pas sterker om ook in Nijkerk een christelijke school te starten. Zes jaar later startte de Hervormde predikant dominee J.J. Gobius du Sart de vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs in Nijkerk. Vanuit de gemeenschap was al een bedrag van 3312 gulden bijeengebracht. Het gebouw werd aan de Groenestraat gebouwd, met diverse materialen die overal in het land tweedehands werden aangeschaft. De school startte in maart 1874 met 115 leerlingen. Hoofdonderwijzer werd de heer J.J. Vis. 

De kerkscheuring binnen de Nederlands Hervormde kerk in 1887 zorgde ervoor dat de leerkrachten van de Groenestraat zich voegden bij de Dolerenden en zich bij de Gereformeerde Kerk aansloten. Dominee Gobius bleef de Nederlands Hervormde kerk trouw en besloot als voorzitter van het schoolbestuur af te treden. De hervormde kinderen bleven trouw naar de school in de Groenestraat gaan tot de Eben Haëzerschool in de Spoorstraat werd opgericht in 1921. 


Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool

MULOSCHOOL Aan de Groenestraat floreerde de school. Leerlingen konden vervolgonderwijs krijgen en leerden vakken als meetkunde, algebra, behandeling catechismus en Franse les. Hierdoor viel het verschil tussen sterke en zwakke leerlingen goed op. De voorzitter van de schoolvereniging riep de ouders bijeen op een avond om hen te informeren dat de vereniging een muloschool wilde oprichten. Op 19 januari 1909 was de Vereniging voor Christelijk L.O en U.L.O een feit. Leerlingen konden de eerste klassen volgen aan de Groenestraat. Wie kon doorleren zou naar de voorbereidende klassen van de Muloschool gaan aan de Groenestraat en daarna leerjaar 7, 8 en 9 volgen op de muloschool op het Bagijnenland. 

NIEUW GEBOUW Toen ook de klassen 1 tot en met 3 naar het Bagijnenland werden verplaatst, liep het leerlingenaantal fors terug. In 1920 werd de school aan de Groenestraat niet meer goedgekeurd voor het geven van onderwijs. Er werd een nieuw schoolgebouw ontworpen, maar het gebouw kwam er uiteindelijk niet. Bij de gemeente werd om een advies gevraagd of de school een nieuw gebouw zou laten bouwen of in een ander gebouw zou trekken. Omdat de openbare school aan de Kolkstraat leeg stond, verhuisde de school naar de Kolkstraat in 1924. 

Na het aftreden van C.C. Callenbach als voorzitter van de schoolvereniging werd de wens voor een nieuw gebouw groter. De gemeente Nijkerk wees een plek naast een oude kwekerij en een boomgaard af. Toen werd een nieuwe locatie gevonden aan de Frieswijkstraat, de straat die destids nog maar net was aangelegd als verbinding tussen Amersfoort, Nijkerk en Putten. Op de hoek van de Veenestraat lag een groot terrein, dat het Eijkmanplantsoen ging heten. Daar werd in maart 1953 gestart met de bouw van de Koningin Julianaschool. De school werd ontworpen door de architect Pothoven. In mei 1957 werd besloten de nieuwe Ulo niet bij de school aan te bouwen, waardoor er ruimte kwam voor de school om een negende lokaal erbij te bouwen en een gymzaal. Hierdoor werd de basisschool de enige basisschool in de stad met een volwaardige gymzaal. 


Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool

BUNDELEN In 1964 werd op een paar honderd meter afstand aan de Callenbachstraat een nieuwe christelijke school opgericht, de Oranje Nassauschool. Allebei de schoolhoofden waren actief lid van de Gereformeerde kerk. Omdat de spanningen steeds hoger opliepen en er ruimte kwam voor een nieuwe school in de wijk Paasbos werd besloten om beide schoolverenigingen van de scholen op te heffen en deze te bundelen samen met drie schoolbesturen in de regio onder de naam Protestants Christelijk Onderwijs ‘Gelderse Vallei’. Er kwam ook een nieuw schoolhoofd. 

In de jaren ‘70 kwamen er steeds meer gastarbeiders naar Nederland toe. Hun kinderen vonden hun weg op de Nijkerkse scholen en vooral de Julianaschool bleek aantrekkelijk. Er kwam een speciale lees- en taalmethode voor leerlingen met een buitenlandse afkomst. Integratie bleek een zeer langzaam proces te zijn, want de Koningin Julianaschool werd meer en meer een multiculturele school. Er vond een ‘blanke’ vlucht plaats en er kwam een terugloop in het aantal leerlingen.  


Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool

In 1985 wordt kleuterschool ‘het Schulpje’ opgenomen in de Koningin Julianaschool. Klassen werden groepen. In 1989 nam Ben Hiemstra de leiding over de school op zich. Het werd zijn taak om de school uit de neerwaartse spiraal te trekken. Ook vond er een afstemming plaats met de andere scholen in Nijkerk om geen kinderen meer op te nemen van allochtone gezinnen tot het percentage allochtone leerlingen een afspiegeling was van de allochtone inwoners van de wijk waar de school staat. Alle Nijkerkse scholen zouden vanaf dat moment meer allochtone leerlingen opnemen. 


Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool


Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool

In 1996 werd besloten om de Oranje Nassauschool en de Koningin Julianaschool samen te voegen. Op de Oranje Nassauschool kwamen de vier jongste groepen te zitten en op de Koningin Julianaschool kregen de hogere groepen les. De gemeente Nijkerk en de Boni wilden ondertussen graag het gebied waar de Oranje Nassauschool met de laagste groepen stond, ontwikkelen en daarom kreeg de school toestemming om het oude schoolgebouw van de Koningin Julianaschool uit te breiden. Er kwamen drie nieuwe lokalen bij op het Eijkmanplantsoen. In de jaren die volgen zouden er meer uitbreidingen aan de achterkant van het gebouw volgen. In 1995 vond er een fusie plaats met de Oranje Nassauschool, die vroeger op wat nu het Wheemplein is, gevestigd was.

Deze tekst is mede tot stand gekomen dankzij Ben Hiemstra.

Door Maranke Pater

Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Foto: Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Foto: Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Foto: Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool
Foto: Archief Koningin Julianaschool/Oranje Nassauschool