Tachtig jaar geleden, op 12 en 13 mei, brandde het pand van Verhoog Muziek aan de Nieuwstraat 2 tot de grond toe af. De mobilisatie was op gang gekomen tegen de Duitsers en bombardementen van het Nederlandse leger zorgden ervoor dat de muziekhandel in as werd gelegd. Desalniettemin bestaat het familiebedrijf dit jaar al 104 jaar. 

Hendrik Verhoog had jarenlang een boekhandel in Halfweg bij Haarlem. In Nijkerk nam hij de leiding over boekhandel Callenbach, die toen nog aan de Oosterstraat zat in 1911. Vijf jaar later begon de ondernemer met zijn eigen boekhandel. Joop Verhoog: ,,Hendrik was de grondlegger van Verhoog Muziek. In 1916 kocht hij ons huidige pand aan de Nieuwstraat 2, waar hij zijn eigen boekhandel begon.” Aart Markies, schoonzoon van Joop Verhoog: ,,De eerste generatie Verhoog in Nijkerk kreeg door dat er behoefte was aan bladmuziek en instrumenten. Voor Hendrik was dit de prikkel om de muziekactiviteiten uit te breiden. Het was een echte ondernemer, iets wat in de hele familie zit. Hun credo is: kwaliteit opbouwen, dan komt de naam vanzelf.” 

SPLITSING Joop vult aan: ,,Mijn grootvader had een specialiteit, hij verkocht namelijk boeken van oude schrijvers door het hele land. Van boeken van dominee Kuyper tot andere bekende schrijvers in de christelijke literatuur. Mensen kwamen vanuit de hele reformatorische gemeenschap naar Nijkerk om inkopen te doen. Hij vond dat hij iets in huis moest hebben wat de mensen zo graag wilden dat ze er een reis voor over hadden.” In 1930 kwam er een splitsing van de boekhandel en de muziekhandel. De zonen van Hendrik zetten beiden het bedrijf voort, de één ontfermde zich over de boekhandel en de ander over de muziekhandel. Joop: ,,In 1930 hebben de broers een tweede huis laten bouwen, wat nu het Verlaat 14 is. Dit was in de tuin van het gebouw aan de Nieuwstraat en zat tegen de schoenenwinkel aan.” Johannes Verhoog, ook wel Joh Verhoog genoemd, was de vader van Joop en hij nam de leiding over de muziekhandel. Joop: ,,Hij heeft een opleiding gehad van 1925 tot 1930 in de piano- en orgelwereld. In 1930 trouwde hij met mijn moeder en zijn ze samen boven de winkel gaan wonen. 

HARMONIUMS Joh Verhoog had ervaring opgedaan in het bouwen en herstellen van piano’s en harmoniums bij Van den Burg in Amersfoort. Na vijf jaar wist hij dat hij bij zijn vader in de zaak kon gaan werken. Aart: ,,Joh Verhoog heeft een ambachtelijke opleiding gehad, zoals dat vroeger van meester op leerling over ging. In die tijd hadden veel christelijke huishoudens thuis kleine bijeenkomsten waar ze een traporgeltje bij wilden hebben, zodat ze samen konden spelen en zingen.” In het begin werden de harmoniums ingekocht bij een collega in Rotterdam. Dit waren Duitse en Amerikaanse harmoniums. ,,Mijn grootvader kocht de harmoniums later ook van bekende Nederlandse bedrijven als Van der Tak en Van der Meulen.” De eerste uitbreiding van Verhoog Muziek kwam in 1939, toen kocht Joh Verhoog een pand in Apeldoorn om daar ook handel te bedrijven. Daar werden ook de eerste grammofoonplaten verkocht. In 1973 werd die winkel volledig vernieuwd.


Verhoog Muziek

PLATGEBOMBARDEERD In de meidagen van 1940 kwam de mobilisatie op gang en werden er steeds meer mannen naar het front geroepen om de Duitse invasie tegen te houden. Nijkerk kwam precies in de vuurlijn te liggen. De verdedigingslinie werd richting de Grebbelinie verschoven. De Duitsers rukten veel te snel op en de inwoners van Nijkerk werden geëvacueerd naar Harderwijk. Joop: ,,Er was een groot vertrouwen onder de mensen dat de stad in veilige handen was. De burgerwacht bleef achter om te zorgen dat er geen plunderingen kwamen. Toen Nijkerk onder vuur kwam te liggen, stonden er in onze winkel rond de honderd harmoniums, traporgels en piano’s, die allemaal platgebombardeerd werden. Ook de documentatie ging verloren, zoals familiefoto’s en het archief van het bedrijf.” 


Verhoog Muziek

Beide panden brandden tot de grond toe af. Er was helemaal niks van over.

Het pand aan het Verlaat 14 werd eveneens geraakt door granaten. Joop: ,,Beide panden brandden tot de grond toe af. Er was helemaal niks van over. Gelukkig konden ze met overheidssteun weer worden opgebouwd, want het was een foutje van het Nederlandse leger.” Het verbaast Joop nog steeds dat zijn vader heel zakelijk met de tegenslag omging. ,,Het was nu eenmaal zo en er moest iets van gemaakt worden in de oorlog. Mijn grootvader en grootmoeder van vaderskant woonden inmiddels op het Vetkamp 42. Mijn ouders konden bij hen inwonen en ze hebben de handel tijdelijk vanuit dat huis voortgezet. Mijn latere schoonouders kochten hun eerste harmonium van ze in de tijd dat ze op het Vetkamp zaten. In 1940 en 1941 werd het pand aan de Nieuwstraat weer opgebouwd en in december 1941 konden mijn ouders de winkel en hun woonhuis betrekken. Ik ben in datzelfde jaar geboren”  

Joh Verhoog bleek zeer standvastig te zijn in de keuzes voor zijn producten. ,,Mijn vader kon één soort piano in zijn hoofd hebben en dan ging hij die verkopen. Hij had er geen behoefte aan om tien of twintig verschillende instrumenten in de winkel te hebben staan. Hij had een project op het oog en dat maakte hij eerst af voor hij aan een andere begon. Hij liet zich ook zeker niet afleiden door luxe of weelde.” In 1945 had het bedrijf al een bedrijfsautootje, een T-Ford. ,,De auto had een plank op de bumper waardoor de achterklep werd vergroot. Daar zette mijn vader dan een orgel of piano op zijn kant op en zo werden de instrumenten door heel Nederland bezorgd. Ook werden ook instrumenten al verhuurd voor evenementen of kleine activiteiten.” 

De angst om als man opgepakt te worden om tewerkgesteld te worden in Duitsland was groot. Hier hadden de ondernemers van het centrum echter een systeem voor bedacht. Joop: ,,Zodra de Duitsers weer een actie hadden, kwamen de mannen van Van den Ham, Poorter, De Zoete en Van Vark naar ons toe rennen en dan namen ze over de daken de benen richting de Gasthuisstraat.”    


Verhoog Muziek

GOEDE MARKT Het gezin Verhoog woonde aan de Nieuwstraat. ,,De winkel was niet groot. We hadden een werkplaats en een groot magazijn, daar stonden de harmoniums en de piano’s. Ik was de jongste van vijf kinderen. Ik heb vier jaar voortgezet onderwijs gevolgd en toen wilde ik maar één ding: de werkplaats in.” De jaren zestig waren een belangrijke tijd in de orgelindustrie. Aart: ,,Er kwam een omslag van traporgels naar elektrische orgels. Dit bleek een hele goede markt te zijn voor Verhoog Muziek. In die tijd ontstonden ook grote elektronische orgelbouwers als Johannes in Ede en Content in Ermelo. De wederopbouw was na de oorlog in volle gang en er zat dynamiek in de markt.”

In 1965 nam Joop samen met zijn broer Henk het bedrijf over van zijn ouders. ,,Mijn moeder had al die tijd de leiding gehad over de muziekwinkel, die toen op de plek zat waar nu Coava zit. We hebben onze eerste verbouwing op eigen grond in 1968 gedaan door in de tuin de showroom verder uit te bouwen.” 

In de jaren daarna kwamen er ook filialen bij in Rijssen en Genemuiden. Ook werden er panden op het Singel 2-4 en de Catharinastraat 9 aangekocht. Daar werden showrooms gemaakt. Joop: ,,We hadden gewoonweg te weinig ruimte aan de Nieuwstraat voor alle muziekinstrumenten en daarom hadden we verschillende panden waar onze piano’s en orgels stonden. Ik vond het zelf eigenlijk veel fijner om een klant rustig op een ronde door de stad mee te kunnen nemen. Je kon je echt terugtrekken en de klant je aandacht schenken als we samen de verschillende showrooms bezochten.” In de steeg achter de Nieuwstraat kwam ruimte voor een vrachtwagen waar de instrumenten op geladen konden worden. In de Vrijheidslaan is nu nog steeds een oude loods en opslag voor de piano’s en transport van het bedrijf. 

KLANTEN Goede klanten van Verhoog Muziek zijn de theaters, kerken en horeca in de regio. Aart: ,,We verhuren regelmatig vleugels of we onderhouden de instrumenten. De verhuur ging door het hele land. We hebben ook concertseries gedaan, zoals voor het Rijssens mannenkoor en Pieter Jan Leusink, waar we voor de hele tour de piano’s hebben geleverd. Zij toeren van Groningen tot aan Middelburg en van Den Helder tot aan Maastricht. Pianiste Iris Hond is tegenwoordig een vaste afneemster. We hebben vroeger veel voor jazzlegende Louis van Dijk gedaan. Toen hij ouder werd, kon hij niet meer op een pianokruk zitten en leverden we bij de piano standaard een makkelijke stoel. Inmiddels is hij overleden, maar de ‘Stoel van Louis’, zoals wij hem noemen, staat nog steeds bij ons in de zaak.” 

Ook individuele verhuur voor grote evenementen zoals Jazz Amersfoort en voor de Europese gemeenschap werd veel gedaan. Joop: ,,We hebben een goede naam doordat we zo lang bestaan. We horen bij de bekende pianozaken. Er zitten zeker nog veertig bedrijven in Nederland, maar onze eerste concurrentie zit buiten de Veluwe. We hebben een  aardige historie in Apeldoorn en een grote klantenkring opgebouwd. Je ziet dat het afzetgebied groot blijft. Onze orgels blijven populair op de Bible Belt, die leveren we zelfs tot in Zeeland. Het fijne is dat jonge gezinnen orgels blijven kopen en dat deze in de kerkelijke traditie een rol blijven spelen.”  


Verhoog Muziek

De ontwikkeling van de koppeling van een computer aan het orgel is hierin ook van invloed geweest. Een gebruiker kan hierdoor tonen van kerkorgels over de hele wereld afspelen op zijn eigen orgel. Joop: ,,Als verkoper maak ik van iedere verkoop een project. Een klant moet het vertrouwen krijgen dat ze in goede handen zijn en dat ze ook waar voor hun geld krijgen. We hebben er als verkopers belang bij dat een klant een product koopt dat bij zijn of haar behoeften past. Dat is een hele andere benadering dan dat je alleen maar wil cashen als ondernemer. Mijn grootvader had precies dezelfde benadering.” Aart: ,,Joop straalt een soort muzikaal gezag uit.” 

OVER HET DAK Soms is het een grote uitdaging om een instrument bij de mensen thuis te krijgen. Aart: ,,We hebben hele spannende projecten moeten takelen omdat het niet lukte om door de voordeur de woning binnen te komen. Dan moest een piano over het dak heen.” Joop: ,,Wij zijn als verkoper er altijd bij als een instrument wordt afgeleverd. Meestal hoeven we geen kunstgrepen uit te halen, want wij kunnen een vleugel ook verkleinen door de poten en de lier eraf te schroeven. Soms kan een piano ingepakt in een personenlift worden vervoerd.” Aart: ,,Mensen zijn vaak verbaasd na een concert als we een vleugel op zijn kant vervoeren. Maar op het moment dat je de poten en de lier er af haalt, is het instrument nog maar vijftig centimeter breed en dan kan hij zo door elke deur heen.” 

Door het coronavirus viel die verhuur van de ene dag op andere dag stil.

De opkomst van de elektronica werden door Joop en zijn broer Henk volop samen met hun vader Joh benut. ,,We zijn door de veranderingen best groot gegroeid. Op een gegeven moment hadden we 25 man personeel en dat hadden we in 2004 nog. Toen zijn er binnen de familie keuzes gemaakt. We wilden niet de grootschalige markt bedienen, maar die filialen afbouwen en ons meer op de verkoop vanuit Nijkerk richten. We maakten als familie altijd hele bewuste keuzes die tot nu toe goed zijn uitgevallen. Je moet als ondernemer goed blijven nadenken en geen gekke dingen doen.” 


Verhoog Muziek

Momenteel heeft Geke Verhoog de leiding over het bedrijf, de dochter van Joop. Verhoog Muziek is door het hele land actief. Joop: ,,Nog steeds richten we ons op vele takken van sport. Van de showroom waar we piano’s en orgels verkopen en in de werkplaatsrestaureren en repareren we instrumenten. We houden ons nog steeds bezig met dagverhuur voor concerten. Door het coronavirus viel die verhuur echter van de ene dag op andere dag stil.” 

DE BESTE TACTIEK Toch blijft het bedrijf in deze periode niet bij de pakken neerzitten. Joop: ,,Uit de geschiedenis blijkt dat het zich richten op verschillende pijlers de beste tactiek is gebleken. De verhuur valt tijdelijk weg, maar we hebben genoeg werk in de werkplaats. Ook de handel in instrumenten ligt niet stil. Musici hebben nu thuis een instrument nodig, en dan kiezen ze veelal voor een keyboard of kleine digitale modellen. Ook de goedkopere piano’s zijn in het land bijna niet meer te leveren, maar wij hebben nog voorraad en dat merken we aan de vraag.” 


Verhoog Muziek

Aart vindt het mooi dat het bedrijf nog steeds in handen van de familie is. ,,Mijn vrouw Geke is bezig om eigenaresse te worden. Ze heeft tien jaar in het buitenland gewoond, maar is op haar 35e toch teruggekomen en ze werkt nu ruim twintig jaar voor en met haar vader. Ook zij heeft boven de muziekwinkel gewoond, maar woont er tegenwoordig vlak naast.. Het centrum van Nijkerk heeft een mooie dynamiek en het blijft praktisch om dicht bij de zaak te zitten.” 

Door Maranke Pater

Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek
Verhoog Muziek
Foto: Verhoog Muziek