Afbeelding
G. Suijk

Bij ons in de binnenstad: Apollo

Historie Bij ons in de binnenstad

NIJKERK Wat is het verhaal achter de deuren van een pand dat nu nog in de binnenstad staat? Wie durft er te kijken langs de gevels van de stad Nijkerk om te fantaseren hoe bloeiend de gemeenschap vroeger al was? Welke bedrijven ontstonden er achter Niekarkse deuren? In de serie 'Bij ons in de binnenstad' duikt journaliste Maranke Pater in de Nijkerkse archieven om de geschiedenis boven water te halen. Deze week: Apollo. 

Door de jaren heen was ook Nijkerk niet te behoeden voor nieuwbouw en dus het verdwijnen van de oudere panden in de straten. Vandaag voert Bij ons in de binnenstad u mee naar de tijd waarin de smederij van den Pol opbloeide aan de Langestraat 27. 

Gijsbert van den Pol werd geboren in een gezin als negentiende kind van Jacob van den Pol. In 1824 ging Nijkerk nog gebukt onder de Franse overheersing. De tabaksteelt was één van de voornaamste handelsbronnen en glasfabriek Padang stond in de wijde omgeving bekend als plek waar jaarlijks miljoenen glazen en flessen werden gemaakt. Gijsbert had de pech dat de tabaksindustrie waar hij in werkzaam was instortte. Voor hem was het tijd om een andere baan te zoeken en hij besloot zijn geluk te beproeven als smid. In 1847 had hij zoveel ervaring opgedaan dat hij zijn eigen smederij in een oude tabaksschuur oprichtte.

Het verhaal gaat verder onder de foto.

In het begin waren het vooral de potten, pannen, hekjes en wielen die hij maakte. Het tweede jaar ging hij ook paarden beslaan, wat een klant per jaar 1,50 gulden kostte. De zaken gingen steeds beter en Gijsbert kon twee knechten aannemen. Eén van zijn grootste klanten was J.K. Baron van Goltstein. Het was in die tijd heel normaal dat er 'op de pof' betaald werd en dat bedragen pas anderhalf jaar later werden geïnd. Bij Baron van Goltstein was dit vaak precies rond de tijd dat de gewassen geoogst werden en hij dus geld ontving van zijn pachters. 

Het verhaal gaat verder onder de foto. 

KANO Gijsbert trouwde in 1848 met Aaltje van Woudenberg en samen kregen ze zes kinderen, van wie er al twee jong overleden. Zijn derde zoon Jacob  (oktober 1856) had aanleg om smid te worden. Samen met zijn vrouw Rijka Steenkamer kreeg hij acht kinderen. Drie van hen werden niet oud. In 1916 werd Nijkerk getroffen door een grote watersnoodramp waardoor dorpen en steden overspoeld werden. Om bij zijn smederij te komen, moest hij met een zelfgemaakte kano naar het bedrijf roeien. Hij gebruikte de kano om waar nodig hulp te bieden. In 1920 werd de smederij overgenomen door Aart van den Pol, de vierde zoon van Jacob en zijn vrouw Mina Houwer. Mina was een ondernemende dame: op jonge leeftijd hielp ze haar ouders in Steenwijk al in hun koffiehuis. Hier naaide ze op rustige momenten wat werk dat ze later weer verkocht. Ze kreeg samen met Aart vier kinderen en zodra zij groot genoeg waren, begon ze een eigen winkeltje in ijzerwaren. Er werden zelfgemaakte potten en pannen verkocht, maar ook speelgoed en tuingereedschap. De winkel kreeg de naam 'Warenhuis A. van den Pol n.v.'. 

APOLLO Dit luidde ook het einde in van de smederij, want de smederij werd meer en meer een staalconstructiewerkplaats. Alle vier de zonen kwamen in de werkplaats en in de winkel te werken. Drie van hen hielpen hun vader, de vierde werd bedrijfsleider in de winkel van Mina. De automatiseringsslag in de landbouw zorgde ervoor dat het gezin opnieuw een omslag maakte: Aart besloot nieuwe producten te ontwerpen als broedmachines, mestverdelers, pompen en poederverstuivers. Jacob van den Pol, de oudste zoon van het stel, richtte in 1939 'de Nijkerksche Machinefabriek & Staalbouw'op. Toen Aart op 57-jarige leeftijd overleed had zijn gezin aan hem beloofd om het bedrijf als geheel voort te zetten en veranderde de bedrijfsnaam in 'Aart van den Pol n.v.'. De producten die gemaakt werden kregen de merknaam 'Apollo', een samenvoeging van Aarts naam en een eerbetoon aan hun vader. 

Het bedrijf nam een flinke ruimte in beslag. Waar nu de winkels van de Breede Beek hun ingang hebben stond het bedrijf Apollo. Internationaal werden er ook successen geboekt en dit maakte dat Apollo uit haar jasje groeide. Het bedrijf verhuisde naar de overkant, naar Langestraat 20. In 1967 werd de beslissing genomen om de productieafdeling te verhuizen naar Coevorden. Apollo mocht namelijk van de gemeente niet uitbreiden. Rond 1979 verdween Apollo uit de Langestraat. 

Het verhaal gaat verder onder de foto's. 

In 1976 werd op de plek waar Apollo stond het overdekte winkelcentrum Nijkerkerhoof gebouwd. Winkelcentrum Nijkerkerhoof bevatte de volgende winkeltjes: de 'Wip In' (waarvan de naam veranderd moest worden naar Jeans Discount omdat deze geclaimd was door HEMA restaurants), de platenzaak Key van Bert van Breda, dameshoeden en sjaals Modeboetiek De Hoed 27c van mevrouw P. Hartkamp,  in 1980 overgenomen  door mevrouw W. van den Ham, kunstnijverheid 'Olleke', lektuur- en tabakshop  Albert Kuijper, Kapper Ben van Giessen, fa. Hercules/Bata schoenen Bob van Scherrenburg, 'H. v.d. Veen', stripboekenwinkel-lectuur en fotoshop 'Sidonia'; later  'Change'.

De panden werden geheel gesloopt in 2001 voor nieuwbouw aan de Brede Beek. Scheer & Foppen nam haar intrek en zat van 2002-2016 in het pand. In 2017 nam de Blokker het pand over. Aan de zijkant van het pand aan de Breede Beek kwamen Ter Stal en Shoeby Fashion in 2004. 

advertentie